Qaraim languages and literatures and Karaism

Qaraim languages and literatures and its Archive Blog Qaraim Tili

QARAIM LANGUAGES AND LITERATURES ONLY

The Qaraim (Karaites) are a religious and cultural group made up of individuals who adhere to the tenets of the Old Testament of the Hebrew Scriptures alone. Their ethnic and religious roots have been a subject of ongoing discussions to the present day.

Over the centuries they have developed their own spiritual and secular literature, creating their own distinct dialects apart from the standard forms of the languages in the areas in which they've lived.

The question is still open as to whether these dialects can be considered independent languages, since they have their own written traditions. These dialects include: Qaraite Hebrew of Constantinople, Qaraite Turkic (several dialects of Crimea, Lithuania, Ukraine), Qaraite Arabic, Qaraite Aramaic, Qaraite Greek of Turkey and the Qaraite Persian dialects.

The number of literary works written in these dialects is enormous, and has hardly been explored. Due to the efforts of their religious opponents, such as the Pharisees, the Qaraim were labeled as an insignificant and unimportant sect.

Since the discovery of the Cairo Geniza, the Dead Sea Scrolls and the Avraham Ben Shemuel Firkovich collections, anthropologists and lingusts no longer consider the Qaraim as such anymore. Qaraim studies have become a hot topic in academic circles, but despite this recent revival of interest in the Qaraim, the linguistic and literary aspect of Qaraim culture remains largely unexamined. This blog is focused SOLELY upon research involving the examination and restoration of the LANGUAGES and LITERATURES of Qaraim.
Showing posts with label Amerika. Show all posts
Showing posts with label Amerika. Show all posts

Sunday, September 29, 2013

Çom Ha Şevii-Tsom Ha Şevii-Yedinci Ayın Orucu

İyi Haftlar-Kali Evdomada-Şavua Tov

Erev Çom      29 Eylül 2013
Çom HaŞevii-30 Eylül 2013
Bu akşam gün batımı itibariyle Çom AŞevii yani Yedinci Ayın Orucu başlamaktadır. Genelde Karay Cemaatleri arasında kabul gören uygulama akşam yattıktan sonra ertesi günün gün batımına kadar Çom-Orucun tutulması yönündedir.


Çom Ha-Şevi’i (yedinci ayın orucu) yedinci ayın 24.gününde (Babilliler-Bavel Tişrei derler) tutulur.
Nehemia 9:1-10:40 yazılı olduğu gibi:
Veyom Eserim VeArba’ah LaHodeş  Haze  Ne’esefu  Veney-Yisra’el BeÇom Uvsakkim veAdama Aleyhem…..

Aynı ayın yirmi dördüncü günü İsrailliler toplandı. Hepsi oruç (Çom) tutmuş, çul kuşanmış başına toprak serpmişti.
İsrail halkıyla Levililer, buğdaydan, yeni şaraptan, zeytinyağından verilen armağanları, tapınak eşyalarının, kâhinlerin(kohenlerin), tapınak kapı nöbetçilerinin ve ezgicilerin bulunduğu odalara koyacaklar. «Artık Tanrımız'ın Tapınağı'nı göz ardı etmeyeceğiz.

Çom Mekubbal Kulehem
O Theos Mas Ha-Şem nasiplendiğimiz Çom'u kabul etsin.
Sevgilerimle,

Wednesday, July 3, 2013

Bizden daha bir sürü var, Bir sürü-Şawn Lişa

Amerika Karay Cemaatinden Şawn Lişa'nın yazısının tercümesidir.

Üstteki resimde Arrested Development adlı dizideki bir karakter Telehet'ini maviye boyarken, yanlışlıkla kendini baştan aşağıya maviye boyuyor.

Muhtemelen dünyada herkesin farkına er ya da geç varacağı bir sürü Karay var.
Bir hafta önce, Şabat gününü San Jose-Kaliforniya'da bir Rabban ailenin davetlisi olarak geçirdim
Oraya cuma öğleden sonra vardığımda  , mükemmel ev sahiplerimizden bir tanesi, başından geçen inanılmaz bir olayı anlattı.

Tamam, aslına bakılırsa o kadar da inanılmaz değil, ama ev sahibi bugün telefonda konuştuğu soyadı 'Pesah' olan güneş paneli uzmanını seve seve anlatıyordu. Bir kaç sorudan sonra, ev sahibimiz öğrenmiş ki o uzmanın babası Mısır Karay Cemaatinin bir üyesiymiş(Pesah Mısır Karayları arasında en yaygın soyadıdır). Ev Sahibi o zamana kadar hiçbir Karayla önce tanışmadığının ama bugün hem telefonda biriyle konuşmuştu hemde Şabat günü baka birini misafir ediyordu.
Sonraki sabah, Yerel Ortodoks Sinagogundan bir kişi, ben Karay olduğumu öğrenince şok oldu-kötü anlamda değil. Hayatında nasıl da böyle bir tesadüfle karşılaştığına inanamıyordu. Onun ilk piano öğretmeni Türkiyenin Ankara şehrinden bir Karay bayanmış.
Çoğunuzun bildiği gibi Vioce Fame yarışmasından Mişel Şamuel-Michelle Chamuel Karay kökenli çıktı. Hatta babasının kuzeni Aşdod şehrinde Karay Hahamıdır.
Başka bir arkadaşım bana şunu hatırlattı. Arap Dünyasının efsanevi şarkıcılarından Daoud Hosni(İbranice David Hayim Levi) bir Karay Müzisyeniydi. Omme Kalsum ve Asmahan isimli şarkıları hala Arap Dünyasında bir numaralı klasik şarkılar olarak bilinmektedir.
Karay Rotem Kohen, İsrael versiyonu Amerikan Idol adlı yarışmasında (Karay-Tanah'a göre)Şavuot Bayramında gününde yarışmak istemedikleri için, yarışmaya o gün katılmadılar. Bir daha ki sefer birisi K-Bombası(Karay Bombası) attığında, şoke olmayın ve sakın ıslıklamayın. Herşeye rağmen, Bizden düzinelerce var, Bir sürü var!

http://abluethread.com/2013/06/24/there-are-dozens-of-us-dozens/#more-1447

Thursday, March 14, 2013

Üzücü Vefat Haber-Recine Selim Lieto Selim(29.07.1932)

Çarşamba günü, Mart’ın 13’ünde Amerika Karay Cemaati üyelerinden Bayan Recine Selim Lieto Selim vefat etmiştir( Doğum 29.07.1932).
Cenaze merasimi Şikago,  Amerika Birleşik Devletlerinde yapılmıştır.
Ruhu, Herşeye Kadir Tanrının yanında olsun.
Menuhato be-Gan Eden
Canı Cenñette Bolsıñ!


В среду, 13-го марта умерла караимка - Реджине Селим Лието Селим (* 29. 7.1932).
Похороны состоятся в Чикаго, США.
Пусть душа её есть в близости Превечного Бога нашего!
 
On Wednesday, the 13-th of March passed away the karaite woman Regine Selim Lieto Selim (* 29. 7.1932).
The funaral will take place in Chicago, USA.
Be her soul near our Almighty God!

Wednesday, February 13, 2013

Üzücü Vefat Haber-Sarah Farag Eliyahu Kohen-09.02.2013

Cumartesi günü, Şubat’ın 9’unda Amerika Karay Cemaati üyelerinden Bayan Sarah Farag Eliyahu Kohen vefat etmiştir( Doğum 03.09.1924).
Cenaze merasimi Denver, Kolorado, Amerika Birleşik Devletlerinde yapılmıştır.
Ruhu, Herşeye Kadir Tanrının yanında olsun.
Menuhato be-Gan Eden


В субботу, 9-го февраля умерла караимка - Сара Фараг Елийагу Когенова (* 3. 9.1924).
Похороны состоялись в Денвере, Колорадо, США.

Пусть душа её есть в близости Превечного Бога нашего!

On Saturday, the 9-th of February passed away the karaite woman Sarah Farag Eliahou Cohen (* 3. 9.1924).
The funaral took place in Denver, Colorado, USA.

Be her soul near our Almighty God!


Wednesday, October 10, 2012

Çom Ha Şevii-Tsom Ha Şevii-Yedinci Ayın Orucu

Çom Ha Şevii-Tsom Ha Şevii-Yedinci Ayın Orucu-11.10.2012
Çom Ha-Şevi’i (yedinci ayın orucu) yedinci ayın 24.gününde (Babilliler-Bavel Tişrei derler)
Nehemia 9:1-10:40 yazılı olduğu gibi:
 Veyom Eserim VeArba’ah LaHodeş  Haze  Ne’esefu  Veney-Yisra’el BeÇom Uvsakkim veAdama Aleyhem…..
Aynı ayın yirmi dördüncü günü İsrailliler toplandı. Hepsi oruç (Çom) tutmuş, çul kuşanmış başına toprak serpmişti.

İsrail halkıyla Levililer, buğdaydan, yeni şaraptan, zeytinyağından verilen armağanları, tapınak eşyalarının, kâhinlerin, tapınak kapı nöbetçilerinin ve ezgicilerin bulunduğu odalara koyacaklar. «Artık Tanrımız'ın Tapınağı'nı göz ardı etmeyeceğiz

Thursday, March 1, 2012

Karaylık ve Astroloji



Karaylık ve Astroloji


İnsanlık tarihinin ilk zamanlarında astroloji ve astronomi birbiriyle yakın ilişkiliydi. Astronomi göksel cisimlerle ilgilenirken, Astroloji ise Göksel Cisimlerin hareketlerini yorumlayarak, Dünya’da yaşayanlara olabilecek etkilerini tahmini ile ilgiliydi. Astrolojinin kökenlerinin dayandığı Babilde, tutulmalara ve göktaşlarına çok büyük bir önem verilirdi. Gezegen hareketleri ile ilgilenilmezdi. Yıldızlar ve Takımyıldızları isimleri verilirdi-ve ne zaman ki tanrıları olarak tapınmaya başladılar- Astroloji Uzmanları insanların dünyada nasıl etkileneceklerine hakkında tahminler yapmalarına yol açıldı.


İsa’dan 2.Milenyum önce Babilli Astrologlar yıldız falı ve burçları her ay ne olabileceği ile ilgili olarak çıkardılar. Ne zaman ki 12 ayın kayıtları derlendi. Hiçbir değişim yapılmadan her yıl kullanıldı. Babiller bir burçlar kuşağı geliştirdiler, Göksel kürenin 12 parçaya bölünmesi gerçekleştirildi ve sonradan bunlar Güneş, ay, gezegenler olarak sonradan adlandırıldı. İsa’dan önce 4.yüzyılın sonlarında Mezopotamya Astrolojisi, Yunanistana doğru yayldı; yüzyıl sonra Mısırlılar tarafından tamamen kabul edildi. Yunan kültürü Romalılar tarafından kabullenilmeye başlandığında, astroloji bir çeşit din olarak kabul gördü ve bunun uygulayıcıları kişisel8kişiye özel) burç kuşakları hazırlamaya başladılar.


Yüzyıllar sonra, Astrolojinin etkisi Israel’e geldi, Amos, Kuzey Krallığını Saturn ibadet ettikleri için kınadı (5.26). Yeremiya, İştar ve Venüs’e tapınma ve saygı’dan bahseder (7.18,44.17-10) ve genel olarak gökcisimlerine (8.2,19.13). İşaya ,ilk defa özel olarak astrologlar ve onların aktivitelerinden bahsedendir (47.13) ve onun kehanetinde o tahmin etmiştir onların yıkımı, şöyle der ‘’ateş onları yakacaktır’’ (47.14).


Milattan 2.yüzyıl önce, Astroloji, Rabban Museviliğine tutanacak sağlam zemin kazandı, ne zaman ki( Babil Etkisi ile) bazı meleklere ,yıldızlar ve gezegenlerle kimlik tanımlama moda oldu. Bu gelenek oysa ki Bilgelik 13:1-4’te tamamen red edilmiştir, Rabbanların astrolojiye olan ilgisini durdurmaya çalışmak imkansız bir hal aldı. Filistindeki 6.yy’dan kalma Bet Alfa Bizans Sinagogunun zeminindeki mozaikte bir çeşit burçlar kuşağı (Zodyak) gözükmektedir, bu da Rabban Dini Mimarisine ne tarz bir astrolojinin nasıl geniş bir boyutta sızdığını göstermektedir. Rabbanlıkta hala Astrolojinin varlığı kuvvetlidir, bununla ilgili bir sürü güncel Rabban çalışma bulabiliriz.





Not: Bazıları astrolojinin önemini, Yaakov’un oğullarına yaptığı 12 kutsamayı örnek göstererek iddia etmektedirler (Bereşit 49.1-28), göksel cisimlerin olası etkisi ile ilgili Kutsal Metin’in hiçbir yerinde geçmemektedir. Tora yıldızlara tapınmayı açık şekilde yasaklamıştır (Devarim 9:14).

Monday, February 27, 2012

Karaylık Hareketi ve Başlangıcı


Çoğu gayri-Karay bilim adamları Karaylığın kökenlerini Anan Ben-David Ha-Nasi’ye dayandırır. Karaylığın kökenlerini Pers Döneminden (şimdiki zaman Irak) Arap Dönemine geçişte, 7.yüzyılın ortalarında arayanlarda vardır. Hala bazı araştırmacılar Karaylığın kökenleri İkinci Tapınak zamanındaki mezheplerden olan Boethusianlar ve Saddukilerle ilişkilendirmeye çalışmaktadır. Kesinlikle Ortaçağ Rabban Alimleri alttaki paragraftaki Karaylığın başlangıcını kaleme almışlardır.: ‘’Bunun üzerine Anan Ben David kötü bir ihtiras ele geçirdi- o ve onunla beraber tüm şeytani düşüncelere sahip ve değer adamlar bunların arasında Saduki ve Boethos’un mirasçıları da vardı, bu muhalif mezhebi  kurdular.’’ Açıkça görülmektedir ki Karaylığın Kuruluşu ile ilgili Araştırmacılar ve İlim Adamları arasında bir anlaşmazlık vardır. Tüm bu anlaşmazlıklara rağmen doğru  şey her zaman sıkı sıkıya Tora’yı uygulayan bir Israel, yoğunluk veya azınlıkta olsa da, Tanah’a haricinde T-nrı kelamı kabul etmeyenlerdir. Sonuç olarak çoğu  Karaylar, Karaylığın kökenini  Tora’nın verilişi ile ilişkilendirirler. Onlara göre, Karaylık (Karaizm)  terimi ,Gerçek Tora Uygulayıcılığı Hareketini , Rabbanların çelişkili kanunlarından ayırt etmek için kullanılmıştır.
Karaylığın Gelişmesini tanımlayan anlardan birisi ,bugün olduğu gibi, Mişna ve Talmud yazılmasıdır. İsa’dan sonra 500 yılda bitirilmiştir. Üst Yönetici Sınıfların bir ürünüdür. Talmud ve onun yazımı ,cahil Musevi kitlelerinin bastırılması ve kontrol edilmesi için bir araç olmuştur. Bu, Siyasi güç tarafından cezai uygulamalarla(mali ceza, işkence ve ölüm) denetlenen Musevilerin hayatını  sert  dini yükümlülüklerle çekilmez hale getirmiştir.
Arapların yedinci yüzyılda gelmesiyle, Musevi Alt Sınıf diğer Araplar tarafından istila edilen Ermenistan, Azerbaycan ve eyaletlere yerleşme imkanı bulmuş,  üst sınıf Musevi Sömürücü Yöneticilerin dayattıkları kurallardan  kurtulma imkanı olmuştur. Bu zamandan sonra onlar Siyasi, Ekonomik çıkarları olan eski Üstlerinin eziyetinden kurtulup, Gerçek Tora Yolunda Hayat yaşamayı sürdürmeyei başarmışlardır, bu Karaylığını kendisinin oluşumu değildir, ama Yahudi halkının Talmud’dan kurtulmasını sağlayan pek çok devrim gibidir. Bu mezhepler kendilerini kuranların doğası gereği bireysel ve münzevidir. Onlar Hukukun bir kişinin kalıcı otoritesince yorumlanmsı red ettiler. Her kişinin Tora’yı anlamaktan sorumludur ve bundan kendi yorumunu çıkartmalıdır.
Karayların kökleşmesi İsa’dan sonra 7.yy’a kadar gayri-resmi ve gevşek idi ama daha sonra Rabban baskısının artmasıyla, organize olmak zorunlu bir hale geldi, bir yüzyıl sonra Anan Ben David Karaylığın birinci evrensel lideri olarak kabul edildi. Kendisi Aristokrat bir Rabban Ailesinin üyesiydi, kendisi Rabbanlığın tutarsızlığını keşfetti ve ilk sistematik Rabbani olmayan Belgeyi yazdı, Karaylığın ondan önce de vardı, bu nedenle o Karaylığın Babası olarak anılır.
Anan kendisi fazla taraftar toplamadı ama  başlangıçlar genelde küçüktür. Zamanla, savunduğu kavramlar ve düşünceler çoğu insanı etkiledi ve insanlar Karaylığın prensiplerini kabul etmeye başladı. 10.yüzyılda Daniel Ben Moşe Al-Kumisi zamanında Karaylık tüm doğuya yayıldı.

''Karay'' Adı


‘’Karay’’ Adı
Dr. Leon Nemoy’a göre Karay adı ilk Binyamin Nahavandi’nin yazmalarında 9.yüzyılda görünmektedir. Karay kelimesinin İbranice Kara okumak kelimesi menşeili olduğunun üzerinde durur. Ama bu kesin değildir.  Karaylar (Karaim) adı Ba’alei ve Benei Mikra (Kutsal Yazı’nın oğulları-müridleri veya Üstadları) kısaltılması değildir. Bizi Rabbanlardan (Rabbanim) veya Ba’alei HaKabala( (Rabban) Geleneğin Üstadları)’dan ayırt etmek için kullanmıştır. İkinci Tapınak Döneminde biz Benei Sedek (Mutlak Doğru ve Bilgeliğin oğulları/müridleri) veya Saddikim (Bilgeler) olarak bilinirdik, (bunun Sadukiler-Saddukim ile karıştırılmaması gerek). Talmud yazımı ve sonraki zorla kabul ettirilmesi nedeniyle İsa’dan sonra 6.yüzyılda ve sonrasında, Kendimizi, Talmud Akademilerinin baskıcılarından ayırt etmek gerekliliği baş gösterdi ve bundan dolayı Ba’alei  veya Bene Mikra/ Karaim kullanılmaya başlandı. Mısır Karay Cemaatinin elinde, 19. Yüzyılın sonuna kadar Amr ibn Al-As(Mısır’ın ilk İslami Hükümdarı) tarafından mühürlenmiş yasal bir belge bulunmaktaydı. Bu belge Rabban Cemaatin Liderlerine , Karayların yaşamlarına ve bayramlarını nasıl kutladıklarına karışmasınlar diye emir niteliğinde tebliğ edilmişti.  Bu belge İsa’dan sonra 641 yılında Anan’dan yaklaşık yüz yıla öncesine aittir.
Kaynakça:
Al-Tahdhib, No:38 5 Eylül 1902, sayfa  158;
Aş-Şubban Al-Qarra’in, 4,2 Haziran 1937, sayfa 8; ve
Murad El-Kodsi, Mısır Karay Musevileri, 1987.