Trakaylı Yiçaq Ben Avraham-Karay Din Alimi

Yiçaq Ben Avraham Trakay'da doğdu. Latin ve Lehçe de kendisi bilmekteydi. Katolik, Protestan ve Rum Ortodoks Din Adamlarıyla görüşmeler düzenledi. En meşhur eseri Hizzuk Emuna(İmana Kuvvet) 'dır. Bu meşhur eseri kendisinin vefatından yüzyıl sonra basılmıştır, ve çeşitli dillere tercüme edilmiştir.

Hıristiyanlığın zayıf noktalarına vurgu yapan ve eleştiri getiren  "Tela ignea Satanae"  adlı eserden sonra,  kendi eseri de getirdiği eleştirilerle Latinceye tercüme edildi.

Voltaire,  kendi argümanlarında Yiçaq Ben Avraham Trakaylı'nın eserlerinden yararlandı ve Hizzuk Emuna adlı eseri,  kendi türünde bir başyapıt olarak nitelendirdi.

Yiçaq Ben Avraham Trakaylı'nın eserleri Rabanik Museviler tarafından da kullanıldı. Yazmış olduğu bir kısım İlahiler, Karay Dua Kitaplarına ilave edildi. Trakaylı, bir kısım dini hukuk kitapları da yazmış olduğu söylenmektedir.

Peraşa Vayera-Haftanın Peraşası-Karay Geleneğine göre okunan

Peraşa Tis Evdomadas-Aftanıñ Peraşası-Haftanın Peraşası
Bu hafta Şabat Günü itibariyle Karay Geleneğine göre okunan Peraşa Vayera Bölümüdür.

Kendisini sünnet ettikten üç gün sonra, İbrahimi Tanrı tarafından ziyaret edilir. Üç melek insan şeklinde göründüğü zaman, İbrahim, en ağrılı döneminde olmasına karşın, aceleyle onları karşılar ve çadırına davet ederek misafirperverliğinden yararlanmalarını teklif eder. Meleklerin ağzından bir sonraki yıl içinde bir oğula sahip olacağını duyan Sare güler. Tanrı daha sonra İbrahim'e, Sedom bölgesini yok edeceğini bildirir ve İbrahim af için dua eder. Tanrı bu bölgede elli dürüst kişinin bulunması halinde kararından vaz geçeceğini söyler. İbrahim on kişiye kadar sıkı bir pazarlık yapar; ancak ne yazık ki on tane bile dürüst insan yoktur.

Lot, eşi ve kızları, Sedom ve etrafındaki şehirlere kükürt ve ateş yağmurunun başlamasından çok kısa bir süre önce kurtarılırlar. Lot'un karısı, bunu yapmamaları söylenmesine karşın, arkasına dönüp bakar ve bunun sonucunda tuzdan bir sütun haline gelir. Lot'un kızları, bu yokoluştan sadece kendilerinin kurtulabildiğini düşünürler ve insan ırkının devamı için babalarını sarhoş ederler; ondan çocukları olur. Büyük kızdan Moav, küçüğünden Amon doğar.

Söz verildiği üzere İbrahim ve Sare'nın bir oğlu, Yiçak doğar. Sekizinci günde İbrahim, Tanrı'nın emrine uygun olarak Yiçak'ı sünnet eder. Yiçak'ın sütten kesildiği gün İbrahim bir kutlama düzenler. Yişmael'de dejenere oluşun bazı işaretlerini gören Sare, İbrahim'dan, Hacer ve Yişmael'i evden uzaklaştırmasını ister. Oğlunu evden atma fikri İbrahim'ı rahatsız etse de, Tanrı İbrahim'a, Sare'yı dinlemesini söyler. Çölde susuzluktan neredeyse ölecek olan Yişmael, bir melek tarafından kurtarılır ve Tanrı onun kuvvetli bir milletin babası olacağı sözünü verir.

İbrahim'ı sınamak isteyen Tanrı o sırada 37 yaşına gelmiş olan Yiçak'ı korban olarak sunmasını emreder. İbrahim, gelecek nesilleri konusundaki tüm umudu yok etme ve hayat boyu savunduğu insan-kurbanı-karşıtı söylem ve davranışlarına ters düşme ihtimaline karşın emri yerine getirmek üzere yola koyulur. Tanrı son anda, İbrahim'ı durdurmak üzere bir melek gönderir. Bu sorgusuz itaatkarlığı sebebiyle Tanrı İbrahim'a, Ahfadının

gelecekte günah işleyecek olsa bile, hiçbir zaman düşmanları tarafından tam olarak yok edilmeyecekleri sözünü verir.

T-ñrı Avraamñı Sıñay

     1     Bu vaqialardan soñ, bir kün Alla Avraamni sınadı.
     – Avraam! – dedi Alla.
     – Men mındam, – dedi o.
    2– Öz sevimli, birden-bir oğluñ İshaqnı al da, Moriya toprağına bar. Anda Men saña aytacaq bayırlarnıñ birinde oğluñnı qurban çal ve bütünley yaq, – dedi Alla.
     3 Avraam saba erte turdı, eşegini yekti, yanına eki hızmetçi oğlanını ve öz oğlu İshaqnı aldı. Çalınacaq qurbannı bütünley yaqmaq içün odun parlap, oña Alla aytqan yerge yol aldı.4 Uçünci künü Avraam o yerni uzaqta kördi.
     5– Mında eşeknen qalıp turuñız, – dedi Avraam hızmetçi oğlanlarğa. – Men ise oğlannen beraber anda barıp, ibadet etermiz ve sizge qaytırmız.
     6 Avraam çalınacaq qurbannı bütünley yaqmaq içün odunlarnı alıp, oğlu İshaqnıñ arqasına qoydı. Özü ise qoluna pıçaq ve ateşni aldı. Böyleliknen olar ekisi beraber kettiler.
     7– Babam, – dedi İshaq babasına.
     – Ne, oğlum? – dep cevap berdi Avraam.
     – Mına ateş ve odunlar, amma qurban ayvanı qayda ya? – dedi İshaq.
    8– Oğlum, Alla Özüne qurban ayvannı tapar, – dedi Avraam. Soñ olar ekisi beraber yolnı devam ettirdiler.
     9 Olar, Alla Avraamge aytqan yerge keldiler. Anda Avraam qurban çalınğan yerni qurdı, odunlarnı azırladı ve, oğlu İshaqnı bağlap, qurban yeri üstüne, odunlar töpesine qoydı.10 Soñ, oğlunı soymaq içün, Avraam qolunı uzatıp, pıçaq aldı.11 Lâkin RABBİniñ Melegi kökten onı:
     – Avraam, Avraam, – dep çağırdı.
     – Men mındam, – dedi o.
     12– Oğlanğa qarşı qoluñnı köterme, oña asıl bir şey yapma, çünki endi Men bilem ki, sen Alladan qorqasıñ ve birden-bir oğluñnı Maña bermege acımadıñ, – dedi Melek.
     13 Avraam baqıp, artında, çalı-çırpı içinde boynuzlarından sarılıp qalğan qoçqarnı kördi. Avraam barıp, qoçqarnı aldı ve oğlu yerine onı qurban çalıp bütünley yaqtı.
     14 Avraam o yerniñ adını Yahve-İre dep qoydı. Onıñ içün şimdi de: "RABBİniñ bayırında tapılır", – dep aytalar.
     15 RABBİniñ Melegi Avraamni ekinci kere kökten çağırıp,16oña böyle dedi:
     – RABBİ böyle dep ayta: "Özümnen ant etem ki, sen bu işni böyle yapqanıñ içün ve özüniñ birden-bir oğluñnı Maña bermege acımağanıñ içün,

17Men seni bereketli bağışlarım
          ve evlâtlarıñnı kök yıldızları dayın,
          deñiz yalısındaki qum dayın çoq sayılı eterim.
     Seniñ evlâtlarıñ duşmanlarını yeñecekler
          ve boysundıracaqlar.
     18Seniñ evlâtlarıñ yardımınen
          yer yüzündeki episi milletler bağışlanırlar,
          çünki sen Meni diñlediñ".
     19Soñ Avraam hızmetçi oğlanlarına qayttı, ve olar beraber Beer-Şevağa kettiler. Avraam Beer-Şevada yerleşti.

Avraham Hagarnı ve Yişmaelni quvalay

Avraham Hagarnı ve Yişmaelni quvalay
     9 Mısırlı Hagar Avrahamga tapqan oğlan İshaqnıñ üstünden külgende, Sare bunı kördi de,

10 Avrahamge:
     – Bu qul apaynı oğlunen beraber quvala, çünki bu qul apaynıñ oğlu menim oğlum İshaq kibi vasiyet almaycaq, – dedi.
     11 Oz oğlu aqqında aytılğan bu laflar Avrahamni pek ğamlandırdı.12 Lâkin Alla Avrahamge böyle dedi:
     – Qul apayıñ ve oğluñ içün ğamlı olma. Sare saña ne aytsa, onı diñle, çünki İshaqtan çıqqanlar seniñ evlâtlarıñ adlanacaqlar.13 Hızmetçi apaynıñ oğlundan da halq asıl eterim, çünki o da, seniñ evlâdıñ.
     14 Avraham saba erte turıp, ötmek ve suvğa tolu meşin torba alıp, Hagarğa berdi ve onıñ omuzlarına qoydı. Oğlunı da oña berdi ve soñ oña: "Ket", – dedi. Hagar ketip, Beer-Şeva sahrasında dolaştı.15 Meşin torbadaki suv bitken soñ, Hagar oğlunı çalı tübünde qaldırdı.16 Ozü ise barıp, bir yay atışı uzaqlığında oturdı, çünki o: "Balanıñ ölecegini körmege istemeyim", – dedi. Oturıp, qıyamet qopardı ve ökür-ökür ağladı.
     17 Alla oğlannıñ sesini eşitti, ve Allanıñ Melegi kökten Hagarnı çağırıp, oña böyle dedi:
     – Ne oldı saña, Hagar? Qorqma. Alla oğlannıñ sesini o olğan yerinde eşitti.18Tur, oğlannı köter da, onı qoluñdan tut, çünki Men ondan büyük millet asıl etecegim.
     19 Alla onıñ közlerini açtı, ve Hagar suvu olğan quyunı kördi. Soñ barıp, meşin torbanı suvğa toldurdı ve oğlanğa içirdi. 20 Alla oğlannen edi. Bala östi, sahrada yaşadı ve yaydan atqan oqçu oldı.21O, Paran sahrasında yaşay edi. Anası oña Mısır toprağından apay aldı.

İshaqnıñ doğuvı

İshaqnıñ doğuvı
     1     RABBİ ise, aytqanı dayın, Sareni unutmadı. O, aytqanı kibi de yaptı.
     2Sare yüklü oldı ve qart Avrahamğa, Alla aytqan vaqtında, oğlan bala taptı.3 Avraham özüniñ Sareden doğğan oğluna İshaq degen ad qoydı.4 Sekizinci künü, Alla emir etkeni kibi, Avraham İshaq oğlunı sünnet ettirdi.5 İshaq doğğanda, Avraham 100 yaşında edi.6Sare ise:
     – Alla meni külmege mecbur etti. Kim menim aqqımda eşitse – külecektir, – dedi.7 Ve: – İbraimge, onıñ Saresi balanı köküsnen emizdirecegini, kim aytıp olur edi? Amma, işte, qartlığında, Avrahamga menden oğlan bala körmege nasip oldı! – dep qoştı.
     8Bala östi ve köküsten kestirildi. Avraham İshaq köküsten kestirilgen künü büyük toy yaptı.

T-ñrı Avraam'ñı Sınay

T-ñrı Avraam'ñı Sınay

Bu vaqialardan soñ, bir T-ñrı Avraamñı sınadı.
-Avraam!-dedi T-ñrı
-Men mındam,-dedi o.
-Oz sevimli, birden-bir oğluñ Yiçaqñı al da, Moriya toprağına bar. Anda Men saña aytacaq bayırlarnıñ birinde oğluñnı qurban çal ve butünley yaq,-dedi T-ñrı.
Avraam saba erte turdı, eşegini yekti, yanına eki hızmetçi oğlanını ve oz oğlu Yiçaqnı aldı. Çalınacaq qurbannı butünley yaqmaq içün odun parlap, oñ T-ñrı aytqan yerge yol aldı. Uçünci kunü Avraam o yerni uzaqta kordi.

Mında eşeknen qalıp turuñız,-dedi. Avraam hızmetçi oğlanlarğa. Men ise oğlannen beraber anda barıp, ibadet etermiz ve sizge qaytırmız.

Avraam çalınacaq qurbannı butünley yaqmaq içün odunlarnı alıp, oğlu Yiçaqnıñ arqasına qoydı. Ozü ise qolına pıçaq ve ateşni aldı. Boyleliknen olar ekisi beraber kettiler.

-Babam,-dedi Yiçaq babasına.
-Ne oğlum?-dep cevap berdi Avraam.
-Mına ateş ve odunlar, amma qurban ayvanı qayda ya?-dedi Yiçaq.
-Oğlum, T-ñrı Ozüne qurban ayvannı tapar,-dedi Avraam. Soñ olar ekisi beraber yolnı devam ettirdiler.

Olar, T-ñrı Avraam'ğa aytqan yerge kettiler.
Anda Avraam qurban çalınğan yerni qurdı, odunlarnı azırladı ve , oğlu Yiçaqnı bağlap, qurban yeri ustüne, odunlar töpesine qoydı. Soñ, oğlunı soymaq içün, Avraam qolunı uzatıp, pıçaq aldı. Lakin Ha-Şemniñ Melegi kokten onı:
-Avraam, Avraam,-dep çağırdı.
-Men mındam,-dedi o.
-Oğlanpa qarşıı qoluñnı koterme, oña asıl bir şey yapma, çünki endi Men bilem ki, sen T-ñrı'dan qorqasıñ ve birden-bire oğluñnı Maña bermege acımadıñ,-dedi Melek.

Avraam baqıp, artında, çalı-çırpı içinde boynuzlarından sarılıp qalğan qoçqarnı kordi.
Avraam barıp, qoçqarnı aldı ve oğlu yerine onı qurban çalıp butünley yaqtı.
Avraam o yerniñ adını Ad..-İre( Ha-Şem tapar) dep qoydı. Onıñ içün şimdi de: Ha-Şemniñ bayırında tapılır,-dep aytalar.
T-ñrı'nıñ Melegi Avraamñı ekinci kere kokten çağırıp, oña boyle dedi:
T-ñrı boyle dep ayta: Ozümnen ant etem ki, sen bu işni boyle yapqanıñ içün ve ozüniñ birden-bir oğluñnı Maña bermege acımağanıñ içün,

Men seni bereketli bağışlarım
ve evlatrıñnı kok yıldızları dayın,
deñiz yalısındaki qum dayın çoq
sayılı eterim.

Seniñ evlatlarıñ duşmanlarını
yeñecekler
ve boysundıracaqlar.
Seniñ evlatlarıñ yardımınen
yer yüzündeki episi milletler bağışlanırlar,
çünki sen Meni diñlediñ.

Soñ Avraam hızmetçi oğlanlarına qayttı, ve olar beraber Beer-Şevağa kettiler. Avraam Beer-Şevada yerleşti.