Qaraim languages and literatures and Karaism

Qaraim languages and literatures and its Archive Blog Qaraim Tili

QARAIM LANGUAGES AND LITERATURES ONLY

The Qaraim (Karaites) are a religious and cultural group made up of individuals who adhere to the tenets of the Old Testament of the Hebrew Scriptures alone. Their ethnic and religious roots have been a subject of ongoing discussions to the present day.

Over the centuries they have developed their own spiritual and secular literature, creating their own distinct dialects apart from the standard forms of the languages in the areas in which they've lived.

The question is still open as to whether these dialects can be considered independent languages, since they have their own written traditions. These dialects include: Qaraite Hebrew of Constantinople, Qaraite Turkic (several dialects of Crimea, Lithuania, Ukraine), Qaraite Arabic, Qaraite Aramaic, Qaraite Greek of Turkey and the Qaraite Persian dialects.

The number of literary works written in these dialects is enormous, and has hardly been explored. Due to the efforts of their religious opponents, such as the Pharisees, the Qaraim were labeled as an insignificant and unimportant sect.

Since the discovery of the Cairo Geniza, the Dead Sea Scrolls and the Avraham Ben Shemuel Firkovich collections, anthropologists and lingusts no longer consider the Qaraim as such anymore. Qaraim studies have become a hot topic in academic circles, but despite this recent revival of interest in the Qaraim, the linguistic and literary aspect of Qaraim culture remains largely unexamined. This blog is focused SOLELY upon research involving the examination and restoration of the LANGUAGES and LITERATURES of Qaraim.
Showing posts with label Karaizm. Show all posts
Showing posts with label Karaizm. Show all posts

Friday, April 19, 2013

Üzücü Vefat Haber- Habib Zaki Farag Lişa 1925 doğumlu

Bugün, Cuma günü, 19 Nisan’da Karay Habib Zaki Farag Lişa 1925 doğumlu vefat etmiştir.
Cenaze merasimi bugün Ofakim’de yapılmıştır.
Ruhu, Herşeye Kadir Tanrının yanında olsun.
Menuhato be-Gan Eden

Сегодня в пятницу, 19-го апреля умер караим Хабиб Заки Фараг Лиша (* 1925).
Похороны состоялись сегодня на кладбище в Офаким.
Пусть душа его будет в близости Превечного Бога нашего!

Today on Friday, the 19-th of April passed away the karaite Habib Zaki Farag Lichaa (* 1925).
The funaral took place today in Ofakim.
Be his soul near our Almighty God!

Dnes v pátek 19 dubna zemřel karaim Habib Zaki Farag Lichaa (* 1925).
Pohřeb proběhl dnes na hřbitově v Ofakim.
Nechť je jeho duše v blízkosti našeho Všemohoucího Boha!

Tuesday, March 19, 2013

Üzücü Vefat Haber-Bay Farag(Yehoşua) Mordehay El Gazzar'ın oğlu ( Doğum 13.11.1924)

Pazar günü, Mart’ın 17’sinde İsrael Aşdod Karay Cemaati üyelerinden Bay Farag(Yehoşua) Mordehay El Gazzar'ın oğlu vefat etmiştir( Doğum 13.11.1924).
Cenaze merasimi Aşdod,  İsrailde yapılmıştır.
Ruhu, Herşeye Kadir Tanrının yanında olsun.
Menuhato be-Gan Eden
Canı Cenñette Bolsıñ!

В воскресенье, 17-го марта умер караим – Фараг (Йегошуа) сын Мордокая Эл Газара (* 13. 11.1924).
Похороны состоялись на кладбище в Ашдоде.
Пусть душа его будет в близости Превечного Бога нашего!
 
On Sunday, the 17-th of March passed away the karaite Farag (Yehoshua) son of Mordokhai El Gazzar (* 13. 11.1924).
The funaral took place in Ashdod.
Be his soul near our Almighty God!

Thursday, March 14, 2013

Üzücü Vefat Haber-Recine Selim Lieto Selim(29.07.1932)

Çarşamba günü, Mart’ın 13’ünde Amerika Karay Cemaati üyelerinden Bayan Recine Selim Lieto Selim vefat etmiştir( Doğum 29.07.1932).
Cenaze merasimi Şikago,  Amerika Birleşik Devletlerinde yapılmıştır.
Ruhu, Herşeye Kadir Tanrının yanında olsun.
Menuhato be-Gan Eden
Canı Cenñette Bolsıñ!


В среду, 13-го марта умерла караимка - Реджине Селим Лието Селим (* 29. 7.1932).
Похороны состоятся в Чикаго, США.
Пусть душа её есть в близости Превечного Бога нашего!
 
On Wednesday, the 13-th of March passed away the karaite woman Regine Selim Lieto Selim (* 29. 7.1932).
The funaral will take place in Chicago, USA.
Be her soul near our Almighty God!

Wednesday, February 13, 2013

Üzücü Vefat Haber-Sarah Farag Eliyahu Kohen-09.02.2013

Cumartesi günü, Şubat’ın 9’unda Amerika Karay Cemaati üyelerinden Bayan Sarah Farag Eliyahu Kohen vefat etmiştir( Doğum 03.09.1924).
Cenaze merasimi Denver, Kolorado, Amerika Birleşik Devletlerinde yapılmıştır.
Ruhu, Herşeye Kadir Tanrının yanında olsun.
Menuhato be-Gan Eden


В субботу, 9-го февраля умерла караимка - Сара Фараг Елийагу Когенова (* 3. 9.1924).
Похороны состоялись в Денвере, Колорадо, США.

Пусть душа её есть в близости Превечного Бога нашего!

On Saturday, the 9-th of February passed away the karaite woman Sarah Farag Eliahou Cohen (* 3. 9.1924).
The funaral took place in Denver, Colorado, USA.

Be her soul near our Almighty God!


Tuesday, February 12, 2013

Üzücü Vefat Haber-Farag Musa Nesnes-08.02.2013

Cuma günü, Şubat’ın 8’inde Karay Yosef Musa Nesnes ve Rosa Farag Musa Nesnes’in 1941 doğumlu oğulları Farag vefat etmiştir.
Cenaze merasimi bugün Aşdod’da yapılmıştır.
Ruhu, Herşeye Kadir Tanrının yanında olsun.
Menuhato be-Gan Eden

Сегодня в пятницу, 8-го февраля умер караим – Фараг сын Йосефа Муса Неснес и Розы Фараг Муса Неснес (* 1941).
Похороны состоялись сегодня на кладбище в Ашдоде.
Пусть душа его будет в близости Превечного Бога нашего!

Today on Friday, the 8-th of February passed away the karaite Farag son of Yosef Musa Nesnes and Rosa Farag Musa Nesnes (* 1941).
The funaral took place today in Ashdod.
Be his soul near our Almighty God!

Monday, February 11, 2013

Onikinci Ay Başı-Roş Hodeş

Onikinci Dini Ay

Pazartesi Günbatımında, 11 Şubat 2013 tarihinde, Yeni Ay Kutsal Topraklarda gözlenmiş ve takip edilmiştir( Bu ayın 30.günüdür ). Bu sebepten dolayı Yeni Dini Ay bugünün gün batımıyla başlamıştır.

Twelfth Biblical Month

At sunset on Monday, 11 February 2013, the new moon was sighted in Holy Land (it is the 30-th day of the month), from this reason the new biblical month begins today 2013 after sunset.


Двенадцатый библейский месяц

В понедельник 1февраля 2013 после захода солнца, была в Святой Земле видимыма новая луна (это 30 день месяца), и так сегодня начался после заката двенадцатый библейский месяц.


ראש חדש מבורך!
Blessed New Moon Day!
אי בשי קוטלו בולסון!
Ay başı qotlu bolsun!
Roš Chоdeš Mevorach!
Рош Ходеш Меворах!

Sunday, February 10, 2013

T-ñrı Avraamñı Sıñay



     1     Bu vaqialardan soñ, bir kün Alla Avraamni sınadı.
     – Avraam! – dedi Alla.
     – Men mındam, – dedi o.
    2– Öz sevimli, birden-bir oğluñ İshaqnı al da, Moriya toprağına bar. Anda Men saña aytacaq bayırlarnıñ birinde oğluñnı qurban çal ve bütünley yaq, – dedi Alla.
     3 Avraam saba erte turdı, eşegini yekti, yanına eki hızmetçi oğlanını ve öz oğlu İshaqnı aldı. Çalınacaq qurbannı bütünley yaqmaq içün odun parlap, oña Alla aytqan yerge yol aldı.4 Uçünci künü Avraam o yerni uzaqta kördi.
     5– Mında eşeknen qalıp turuñız, – dedi Avraam hızmetçi oğlanlarğa. – Men ise oğlannen beraber anda barıp, ibadet etermiz ve sizge qaytırmız.
     6 Avraam çalınacaq qurbannı bütünley yaqmaq içün odunlarnı alıp, oğlu İshaqnıñ arqasına qoydı. Özü ise qoluna pıçaq ve ateşni aldı. Böyleliknen olar ekisi beraber kettiler.
     7– Babam, – dedi İshaq babasına.
     – Ne, oğlum? – dep cevap berdi Avraam.
     – Mına ateş ve odunlar, amma qurban ayvanı qayda ya? – dedi İshaq.
    8– Oğlum, Alla Özüne qurban ayvannı tapar, – dedi Avraam. Soñ olar ekisi beraber yolnı devam ettirdiler.
     9 Olar, Alla Avraamge aytqan yerge keldiler. Anda Avraam qurban çalınğan yerni qurdı, odunlarnı azırladı ve, oğlu İshaqnı bağlap, qurban yeri üstüne, odunlar töpesine qoydı.10 Soñ, oğlunı soymaq içün, Avraam qolunı uzatıp, pıçaq aldı.11 Lâkin RABBİniñ Melegi kökten onı:
     – Avraam, Avraam, – dep çağırdı.
     – Men mındam, – dedi o.
     12– Oğlanğa qarşı qoluñnı köterme, oña asıl bir şey yapma, çünki endi Men bilem ki, sen Alladan qorqasıñ ve birden-bir oğluñnı Maña bermege acımadıñ, – dedi Melek.
     13 Avraam baqıp, artında, çalı-çırpı içinde boynuzlarından sarılıp qalğan qoçqarnı kördi. Avraam barıp, qoçqarnı aldı ve oğlu yerine onı qurban çalıp bütünley yaqtı.
     14 Avraam o yerniñ adını Yahve-İre dep qoydı. Onıñ içün şimdi de: "RABBİniñ bayırında tapılır", – dep aytalar.
     15 RABBİniñ Melegi Avraamni ekinci kere kökten çağırıp,16oña böyle dedi:
     – RABBİ böyle dep ayta: "Özümnen ant etem ki, sen bu işni böyle yapqanıñ içün ve özüniñ birden-bir oğluñnı Maña bermege acımağanıñ içün,

17Men seni bereketli bağışlarım
          ve evlâtlarıñnı kök yıldızları dayın,
          deñiz yalısındaki qum dayın çoq sayılı eterim.
     Seniñ evlâtlarıñ duşmanlarını yeñecekler
          ve boysundıracaqlar.
     18Seniñ evlâtlarıñ yardımınen
          yer yüzündeki episi milletler bağışlanırlar,
          çünki sen Meni diñlediñ".
     19Soñ Avraam hızmetçi oğlanlarına qayttı, ve olar beraber Beer-Şevağa kettiler. Avraam Beer-Şevada yerleşti.

Avraham Avimeleknen añlaşma tize


Avraham Avimeleknen añlaşma tize
     22 O zaman Avimelek özüniñ askerbaşı Pikolnen beraber  Avrahamge dedi:
     – Seniñ er bir tutqan işiñde saña Alla yardım ete.23 Şimdi mında Allanıñ Adınen maña yemin et ki, sen ne maña, ne balalarıma, ne evlâtlarıma hainlik yapmazsıñ. Nasıl men saña yahşılıq yapa edim, sen de öyle maña ve sen vaqtınca yaşağan topraqqa yahşılıq yaparsıñ.
     24– Yemin etem, – dedi İbraim.
     25Soñ  Avraham Avimelekni öpkeledi, çünki onıñ hızmetçileri suvğa tolu quyunı İbraimden tutıp alğan ediler.
     26– Bunı kim yapqanını bilmeyim, – dedi Avimelek. – Sen de maña bir şey aytmadıñ. Bu iş aqqında men şimdigece eşitmedim bile.
     27  Avraham, qoy-eçkileriniñ ve tuvarlarınıñ bir qısmını alıp, Avimelekke berdi, ve olar ekisi añlaşma tizdiler.28Soñ  Avraham, qoy sürüsinden yedi qoynı alıp, olarnı ayrı qoydı.


29 Avimelek Avrahamden:
     – Bu, sen ayrı qoyğan yedi qoylarıñ negedir? – dep soradı.
     30– Bu yedi qoynı elimden al. Olar bu quyunı men qazğanıma şaatlıq olsunlar, – dedi İbraim.
     31 Avraham bu yerniñ adını Beer-Şeva dep qoydı, çünki olar ekisi mında yemin ettiler.
     32 Boyleliknen, olar Beer-Şevada añlaşma tizdiler. Soñ Avimelek ve onıñ askerbaşı Pikol barıp, felestinlilerniñ toprağına qayttılar.33 Avraham ise Beer-Şevada tamarisk teregini saçtı ve anda RABBİge, Ebediy Allağa dua etti.
     34Soñ Avraham felestinlilerniñ toprağında daa çoq vaqıt yaşadı.

Sunday, January 6, 2013

Avraam ve Avimelek


İbraim ve Avimelek
     1     İbraim andan çıqıp, Negev degen yerge yol aldı ve Kadeşnen Şur arasında yaşap başladı. Soñ vaqtınca Gerar şeerinde yerleşti.2Ozüniñ apayı olğan Sare aqqında İbraim: "O, menim qız-qardaşım", – dedi. Soñ Gerarnıñ padişası olğan Avimelek adamlarnı yollap, Sareni özüne aldı.3Amma gecesi Alla Avimelekke tüşünde kelip, oña:
     – Diñle, sen alğan o apay içün öleceksiñ, çünki onıñ aqayı bar, – dedi.
     4Avimelek ise oña daa toqunmağan edi ve:
     – Efendim, aceba, Sen qabaatsız milletni öldürirsiñ? – dedi. –

5Bu adam özü maña: "O, menim qız-qardaşım", – dep aytmadımı? Apay da: "O, menim ağamdır", – dedi. Men bunı temiz yüreknen ve qabaatsız elnen yaptım.
     6Alla onıñ tüşünde oña böyle dedi:
     – Sen bunı temiz yüreknen yapqanıñnı Men bilem. Onıñ içün, Menim ögümde güna yapma dep, saña o apayğa toqunmağa bermedim.7Şimdi ise apaynı aqayına qaytar, çünki o peyğamber. O, seniñ içün dua eter, ve sen sağ-selâmet qalırsıñ. Qaytarmasañ eger, bil ki, sen mıtlaqa öleceksiñ. Sen ve bütün seniñ eviñdekileriñ da ölecekler.
     8Saba tañda turıp, Avimelek öz hızmetçilerini çağırttı ve olarğa bütün bu şeyni aytıp berdi. Olar pek qorqtılar.9Soñ Avimelek İbraimni özüne çağırtıp, oña böyle dedi:
     – Nedir bu seniñ biznen yapqanıñ? Saña qarşı men nasıl güna yaptım ki, sen meni ve padişalığımnı bu büyük günağa batırdıñ? Sen maña olmaycaq şeyler yaptıñ.
     10Soñ daa qoştı Avimelek İbraimge:
     – Bu işni yapqanda, aqılıñda ne tuta ediñ?
     11– Belledim ki, kerçekten de bu yerde Alladan qorqmaylar ve apayım içün meni öldürirler, – dedi İbraim.12– Ondan ğayrı o, kerçekten de menim qız-qardaşım: anamnıñ qızı olmayıp, o, babamnıñ qızıdır. O menim apayım oldı.

13Alla maña babamnıñ evinden ketmege buyurğanda, men Sarege ayttım: "Yalvaram saña, maña bir eyilik yap: qayda kelmesek de, men seniñ ağañ olğanımnı ayt".
     14Avimelek qoy-eçkiler, tuvarlar, hızmetçi qızlar ve qullar alıp, İbraimge berdi, apayı Sareni de qaytardı.15Soñ Avimelek dedi ki:
     – Baq, bütün yerim seniñ ögüñde: qayda isteseñ, anda yaşa.
     16Sarege ise böyle dedi:
     – Men ağaña 1000 kümüş berdim. Bu, saña yaqın adamlarnıñ közünde aşalanğanıñnıñ üstüni qaplar, ve er kesniñ ögünde sen temiz olursıñ.
     17İbraim Allağa dua etti, ve Alla Avimelekni, onıñ apayını ve hızmetçi apaylarını tedaviyledi. Olar kene bala tapıp başladılar.18Evel ise RABBİ İbraimniñ apayı olğan Sare içün, Avimelekniñ evinde olğan episi apaylarğa bala doğmağa qısmet etmey edi.



Moavlılar ve ammonlılarnıñ kelip çıquvı


Moavlılar ve ammonlılarnıñ kelip çıquvı
     30Tsoarda yaşamağa qorqqanı sebepten, Lut şeerden çıqıp ketti ve dağlarda yerleşti. Eki qızı da onen edi. Lut eki qızınen beraber bir qobada yaşay edi.
     31Lutnıñ büyük qızı kiçigine böyle dedi:
     – Babamız endi qart, ve bütün yer yüzüniñ adeti boyunca bizge evlenmek içün yer yüzünde adam yoq.

32Kel, babamızğa şarap içireyik, onen yatayıq ve böyleliknen biz babamızğa evlât bağışlap, onıñ nesilini saqlap qalırmız.
     33Olar o gecesi babalarına şarap içirdiler. Soñ birinci doğğan qızı kirip, babasınen yattı. O ise, qızı ne vaqıt yatıp, ne vaqıt turğanını bilmedi.34Aylanır künü büyügi kiçigine:
     – Mına, men tünevin babamnen yattım. Oña bu gece de şarap içireyik. Sen kir de, onen yat, ve böyleliknen biz babamızğa evlât bağışlap, onıñ nesilini saqlap qalırmız, – dedi.
     35Bu gecesi de olar babalarına şarap içirdiler. Kiçigi kirip, babasınen yattı; o ise, qızı ne vaqıt yatıp, ne vaqıt turğanını bilmedi.36Boyleliknen, Lutnıñ eki qızı öz babalarından yüklü oldılar.37Büyügi oğlan bala taptı ve onıñ adını Moav dep qoydı. O, bu küngece moavlılarnıñ babası-dedesidir.38Kiçigi de oğlan bala taptı ve onıñ adını Ben-Ammi dep qoydı. O, bu küngece ammonlılarnıñ babası-dedesidir.

Thursday, October 25, 2012

Sodom ve Gomora şeerleri ğayıp ola-Bereşit-Tora-Başlanuv


Sodom ve Gomora şeerleri ğayıp ola
     24RABBİ kökten Sodom ve Gomoranıñ üstüne ateş ve kükürtni yağmur dayın yağdırdı25ve eki şeerni, ve bütün civarlarnı, ve bu şeerlerde yaşağan bütün sakinlerni, ve yer yüzünde olğan bütün ösümliklerni de qırıp yoq etti.26Lutnıñ qadını ise artına aylanıp baqtı ve tuz diregi olıp qaldı.
     27Saba erte İbraim, RABBİniñ aldında evel turğan yerge kelip,28Sodom ve Gomorağa ve bütün civarlarnıñ etraflarına baqtı. Yer yüzünden tütün, sobadan çıqqan dayın, köterilgenini kördi.
     29Boyleliknen, civardaki şeerlerni yoq etkende, Alla İbraimni aqılında tuta edi. Alla Lut yaşağan şeerlerni yıqqanda, Lutnı yıqacaq yerlerinden qurtardı.
19:‎22 -Tsoar – qadimiy yeudiyce "ufaq" "kiçkene" manasını añlata.


Lut Sodomdan çıqıp kete-Tora-Başlanuv-Bereşit


Lut Sodomdan çıqıp kete
     15Saar vaqıtta Melekler Lutnı aşıqtırıp:
     – Günakâr şeer qırılğanda, sen de onen beraber ğayıp olmamaq içün, tez-tez bu yerden qadınıñnı ve eki qızıñnı alıp ket! – dediler.
     16Lut ise, ep vaqıt sozıp, aşıqmay edi. RABBİniñ Lutqa olğan merameti içün, Aqaylar Lutnı, qadınını ve eki qızını, qollarından tutıp, şeerden tışarı alıp çıqtılar.17Tışarı çıqarğan soñ, Olardan Biri, Lutqa:
     – Canıñnı qurtar! Artıña aylanıp baqma! Bu civarlarda eglenmeyip, bayırlarğa taraf çap. Olmasa, ğayıp olursıñ, – dedi.
     18– Yoq, Efendim, – dedi Lut.19– Sen maña, quluña, o qadar eyilik yaptıñ! Merametiñ de maña büyüktir: Sen menim canımnı qurtardıñ! Lâkin bayırlarğace men çapıp yetamam, belâğa oğrap ğayıp olurım.20Anavı şeer ise yaqın, men anda çapıp yetiştirerim. O, ufaqtır. O, ufaq olğanı içün, men anda çapayım da, canımnı qurtarayım.
     21– Yahşı, – dedi O. – Men bunı da seniñ hatiriñ içün yaparım. Sen aytqan şeeriñni Men yıqmam.22Lâkin anda tez-tez çap, çünki sen anda kelmegence, Men işlerimni başlap olamaycağım.
     Bundan soñ bu şeer Tsoar dep adlandırıldı.
     23Kun doğğanda, Lut Tsoar şeerine keldi.

Sodom şeeriniñ günası-Tora-Bereşit-Başlanuv


Sodom şeeriniñ günası
     1     Eki Melek Sodomğa aqşam keldiler. Lut Sodom şeeriniñ araba qapuları ögünde otura edi. Lut olarnı körip, olarnı qarşılamaq içün yerinden turdı ve bel bükip:
     2– Efendilerim, diñleseñiz! Quluñıznıñ evine kiriñiz ve anda geceleñiz, ayaqlarıñıznı da yuvarsıñız. Saba erte turıp ise, yoluñıznı devam ettirirsiñiz, – dedi.
     Lâkin olar:
     – Yoq, biz meydanda gecelermiz, – dediler.
     3Lut ise olarğa pek yalvarğan soñ, olar oña taraf yol alıp, onıñ evine kirdiler. Lut olarğa sofra qoydı ve mayasız pite pişirdi. Olar aşadılar.4Olar yatmazdan evel, şeer aqayları, Sodom aqayları – yaşı-qartı, episi çetlerden kelgen bütün halq – evniñ etraflarını sarıp aldılar.5Olar Lutnı çağırıp, oña:
     – Saña gecelemege kelgen aqaylar qana? Olarnı bizge çıqar, biz olarnıñ namusına toqunayıq, – dedi.
     6Lut bosağağa çıqtı ve artından qapunı qapatıp,7olarğa:
     – Qardaşlarım, yamanlıq etmeseñiz!

8Mına, aqay körmegen eki qızım bar. Men olarnı sizge çıqarayım da, olarnen istegeniñizni yapıñız. Lâkin bu adamlarğa bir şey etmeñiz, çünki olar menim evime keldiler, – dedi.
     9– Ket mından, – dediler olar. Bir-birine ise dediler: "O, kelmeşek, mında vaqtınca yaşamaq içün keldi; o, bizni mahkeme etmege isteymi?" – Endi biz saña olardan daa beter şeyler yaparmız.
     Soñ olar Lutnı sıqıp başladılar ve, qapunı urıp çıqarayıq dep, yaqınlaştılar.10O zaman o Aqaylar qollarını uzatıp, Lutnı içerige, evge kirsettiler ve qapunı qapattılar.11Evniñ qapusı yanında olğan aqaylarnıñ, yaşı-qartınıñ közlerini ise kör ettiler, ve qapunı qıdırıp olarnıñ esleri ketti.12İçerideki aqaylar ise Lutqa:
     – Seniñ daa kimiñ bar mında? Kiyevleriñmi, oğullarıñmı, qızlarıñmı, şeerde kimiñ olsa, episini bu yerden alıp ket.13Biz bu yerni yoq etecekmiz, çünki RABBİge köterilgen şu şeerniñ sakinlerine qarşı olğan qıyamet quvetlendi, ve RABBİ onı yoq etmek içün bizni yolladı, – dediler.
     14Soñ Lut çıqıp, onıñ qızlarına nişanlanğan kiyevlerine böyle dedi:
     – Tez bu yerden ketiñiz, çünki RABBİ bu şeerni yoq etecek.
     Lâkin kiyevleri, Lut şaqa ete, dep bellediler.

İbraim Sodom şeeri içün Allağa yalvara-Tora-Bereşit-Başlanuv


İbraim Sodom şeeri içün Allağa yalvara
     16Aqaylar, yollarını devam etmek içün, yerlerinden turdılar ve Sodomğa taraf yol aldılar. İbraim ise, olarnı ozğarmaq içün, olarnen ketti.
     17"Yapacaqlarımnı İbraimden gizleycegimmi?18İbraimden ulu ve küçlü halq asıl olacaqtır, ve yer yüzündeki bütün halqlar İbraim vastasınen bağışlanacaqlar.
18:‎6 -Ölçü – qadimiy yeudiyce "sea", ya da qararınen yedi litr.

19İbraim balalarına ve episi nesillerine adaletli ve insaflı yaşayışnı ögretsin dep, RABBİniñ yolunda yürmege emir etsin dep, Men onı saylap aldım. Soñ Men oña bütün vade etkenlerimni yaparım", – dep tüşündi RABBİ.
     20– Sodom ve Gomora taraflarındaki qıyamet küçlendi, – dedi RABBİ. – Günaları da pek ağırdır.21Tüşeyim de, olar maña kelip yetken qıyamet dayın, tamam öyle yapalarmı-yoqmı, baqayım. Soñ bilirim.
     22Aqaylar aylanıp, Sodom tarafqa kettiler. İbraim ise, ep RABBİniñ aldında tura edi.23Oña yaqınca kelip, İbraim:
     – Sen yaramay adamlarnen beraber insaflı adamlarnı da yoq etersiñmi?24Belki bu şeerde 50 insaflı adam tapılır. Aceba Sen bu şeerni andaki 50 insaflı adamlarnıñ hatiri içün afu etmeyip, qırarsıñmı?25Olmaycaq şey! Sen öyle yapmazsıñ! Sen yaramay adamlarnen beraber insaflı adamlarnı yoq etmezsiñ. Em yaramay, em insaflı adamnıñ taqdiri bir olmaz. Senden olacaq şey degil! Bütün yer yüzüniñ Qadısı adaletsizlik yaparmı? – dedi.
     26RABBİ:
     – Eger Men Sodom şeerinde elli insaflı adam tapsam, olarnıñ hatiri içün bütün şeerni afu eterim, – dedi.
     27– Men toz ve kül olsam da, – dep devam etti İbraim, – Efendimden soramağa cesürlik taptım.

28Eger ellige beş insaflı adam yetmese, aceba bu yetişmegen beşi içün Sen bütün şeerni qırarsıñmı?
     – Yoq, eger Men anda qırq beş insaflı adam tapsam, qırmam, – cevap qaytardı RABBİ.
     29– Eger anda tek qırq insaflı adam tapılsa? – sözüni devam etip soradı İbraim.
     – Qırqnıñ hatiri içün de yapmam, – dedi RABBİ.
     30– Efendim, aytqanlarıma ğazaplanma. Ya tek otuz insaflı adam olsa? – dedi İbraim.
     – Eger anda otuz insaflı adam olsa bile, bunı yapmam, – dedi RABBİ.
     31– Senden, Efendim, soramağa cesürlik taptım. Eger anda tek yigirmi insaflı adam olsa? – dedi İbraim.
     – Yigirminiñ hatiri içün de qırmam, – dep cevap qaytardı RABBİ.
     32– Efendim, ğazaplanma! Menim daa bir sualim bar. Eger anda tek on insaflı adam tapılsa? – dep soradı İbraim.
     – Onnıñ hatiri içün de qırmam, – dep cevap qaytardı RABBİ.
     33İbraimnen lafını bitirgen soñ, RABBİ ketti. İbraim ise özüniñ yerine qayttı.


Uyle Sıcağında-Tora-Bereşit-Başlanuv


1Uyle sıcağında, İbraim çadırnıñ qapusı ögünde, Mamre degen emen ormanı yanında oturğanda, RABBİ oña peyda oldı.2İbraim baqıp, ögünde üç yolcu turğanlarını kördi. O, olarnıñ qarşılarına atılıp turıp, secdege qapandı ve:
     3– Efendim, eger men ürmetiñe malik olğan olsam, ögümden keçme.4Sizge ayaq yuvmağa suv ketirirler. Terek tübüne oturıp raatlanıñız.  5Men ise Sizge qapınmaq içün ötmek ketiririm. Soñ ketersiñiz, episi bir ögümden, quluñıznıñ ögünden keçesiñiz, – dedi.
     – Yahşı, – dediler olar, – öyle de yap.
     6İbraim çadırğa çapıp kirdi ve Sarege:
     – Tez-tez üç ölçü eñ yahşı undan al da, hamır basıp, pite pişir, – dedi.
     7Soñ İbraim sürü tarafqa çapıp ketti, yaş, yahşı baqılğan buzavçıqnı alıp, quluna berdi. Qulu ise onı tez-tez azırlamağa aşıqtı.8İbraim musafirlerniñ öglerine özü qaymaq, süt, pişken buzav etini qoydı da, terek tübünde turıp, olarnıñ aşağanlarını bekledi.
     9Olar İbraimden:
     – Qadınıñ Sare qaydadır? – dep soradılar.
     – Mında, çadırda, – dep cevap qaytardı İbraim.
     10Olardan biri dedi ki:
     – Kelecek yılı tamam bu vaqıt Men kene saña kelirim. O vaqıt Sarede endi oğlan bala doğacaq.
     Sare ise onıñ arqasında, çadırnıñ qapusı artında, diñlep tura edi.11Olar ekisi de: em Sare, em İbraim endi bayağı yaşta qart adamlar ediler, ve adetince qadınlarda olğan şey Sarede toqtalğan edi.12Sare içinden külip:
     – Mañamı, qartayğanımda, bu quvançqa saip olmaq? Efendim de endi qart, – dep tüşündi.
     13RABBİ İbraimge:
     – Sareniñ: "Maña, qart qadınğa, bala tapmaqmı?" – dep külgeni nedir?14RABBİ içün qıyın ve yapıp olamaycaq şey barmı? Kelecek yılı, kesilgen künü saña Men kelirim, ve o zaman Sarede endi oğlan bala olur, – dedi.
     15– Men külmedim, – dep yalan ayttı qorqqan Sare.
     – Yoq, – dedi oña RABBİ, – sen küldiñ.

İbraimge Sareden oğlu olacağı aqqında vade-Tora-Bereşit-Başlanuv


İbraimge Sareden oğlu olacağı aqqında vade
     16Men onı bağışlarım, ve saña ondan oğlan bala bile bererim. Sareni bağışlarım, ve ondan milletler ve halq padişaları asıl olurlar.
     17İbraim bet üstüne yıqıldı ve külip, içinden özü-özüne: "Yüz yaşlı qarttan oğlan bala olurmı, aceba? Em de 90 yaşına kelgen Sare doğarmı, aceba?" – dedi.
     18İbraim Allağa:
     – İç olmağanda, İsmail Seniñ ögüñde yaşasın! – dedi.
     19Alla ise İbraimge böyle dedi:
     – Sare, seniñ apayıñ, saña oğlan bala doğacaq, ve sen onıñ adını İshaq dep qoyacaqsıñ. Menim oña etken vasiyetim, senden olğan evlâtlarğa ebediy vasiyet olacaq.20İsmail aqqındaki ricañnı da eşittim. Men onı mıtlaqa bağışlarım, oña çoq bala bererim ve onıñ evlâtlarını pek çoq sayılı eterim. Ondan on eki başlıq doğacaq, ve Men ondan ulu halq asıl eterim.21Lâkin Menim vasiyetimni İshaqqa etecegim. Kelecek yılı tamam bu vaqıtta Sare onı saña doğacaq.
     22Soñ İbraimnen laqırdı etmekni toqtatıp, Alla ondan ketti.  23İbraim oğlu İsmailni, episi evinde doğğan ve episi onıñ kümüşine satın alınğan adamlarnı, öz evindeki bütün kişilerni aldı ve, Alla aytqanı dayın, tamam o künü teri parçasını kesip olarnı sünnet ettirdi.24İbraim sünnet etilgende, o, 99 yaşında edi.25Oğlu İsmail ise sünnet etilgende, on üç yaşında edi.26İbraim ve onıñ oğlu İsmail bir künde sünnet etilgen ediler,27ve olarnen beraber evindeki episi aqaylar: em evinde doğğanları, em yabancılardan kümüşke satın alınğanları sünnet etilgen ediler.

Brit Sünnet – Vasiyetniñ belgisidir-Tora-Bereşit-Başlanuv


Sünnet – vasiyetniñ belgisidir
     1     İbram 99 yaşında olğanda, oña RABBİ kelip:
     – Men – Qudretli Alladırım. Közüm ögünde açıq yaşap, qusursız ol.2O vaqıt Men vasiyetimni beceririm ve evlâtlarıñnı çoqlaştırırım, – dedi.
     3İbram secdege qapandı. Alla ise devam etti:
     4– Menim saña vasiyetim budır: sen çoq halqlarnıñ babası-dedesi olacaqsıñ.5Adıñ da endi "İbram" degil de, "İbraim" olacaq. Çünki Men seni sayısız halqlarnıñ babası-dedesi etecegim.
     6Seniñ bala-çağañnı çoq sayılı eterim.
          Senden halqlar asıl olurlar.
          Ve senden padişalar da asıl olacaqlar!
     7Men saña ve evlâtlarıña bergen vasiyetimni ebediyen saqlaycağım. Menim ebediy vasiyetim budır: "Men seniñ Allañ ve evlâtlarıñnıñ Allası olacağım.

8Saña ve evlâtlarıña şimdi sen köçip yürgen bu yerni – bütün Hanaan toprağını ebediyen qullanmağa berecegim. Men olarnıñ Allası olacağım".
     9Alla İbraimge böyle dedi:
     – Sen ise Menim vasiyetimni tut, em sen, em senden soñ nesilden nesilge olğan evlâtlarıñ.10Siz, Menim sizge ve sizden soñ olğan evlâtlarğa bu vasiyetimni tutmağa borclusıñız: episi aqaylar sizde sünnet etilsin.11Teri parçañıznı kesip sünnet etiñiz, ve bu Menim sizge vasiyetimniñ belgisi olacaqtır.12Sizde nesilden nesilge er bir sekiz künlük oğlançıq sünnet etilsin: em eviñde doğğan soyu, em seniñ evlâtlarıñ olmağan, amma nasıldır yabancıdan kümüşke satın alınğan soyu.13Ekisi de: em eviñde doğğan, em seniñ kümüşiñe satın alınğan oğlan mıtlaqa sünnet etilsinler. Böyle etip, bedeniñizde olğan Menim vasiyetim ebediy vasiyet olacaqtır.14Sünnet etilmegen er kişi ise, ya da teri parçasını kesip sünnet etmegen adamnıñ canı öz halqından ayırılsın, çünki o, Menim vasiyetimni bozdı.
     15Alla İbraimge böyle dedi:
     – Sareyge, seniñ apayıña "Sarey" dep aytma, oña "Sareh" degen ad berilecek.

İsmailniñ doğuvı-Tora-Bereşit-Başlanuv

İsmailniñ doğuvı
     1     İbramnıñ apayı Sarey oña bala tapmay edi. Onıñ Hagar adlı mısırlı hızmetçi qızı bar edi,2ve Sarey İbramğa:
     – Baksa, RABBİ maña bala tapmaq qısmet etmey. Hızmetçi qızımnen yat, belki, men ondan bala körerim, – dedi.
     İbram Sareyni diñledi.3İbramnıñ apayı Sarey öz hızmetçi qızını, mısırlı Hagarnı aqayı İbramğa apay etip berdi. İbram o zaman Hanaan toprağında endi on yıldan berli yaşay edi.4İbram Hagarnen yattı, ve Hagar yükke qaldı. Yükke qalğanını körip, Hagar saibesine olğan sayğısını coyıp başladı.5Soñ Sarey İbramğa böyle dedi:
     – Maña yapqan aqsızlığında sen qabaatlısıñ. Men seniñ qollarıña öz hızmetçimni berdim, o, ise yükke qalğan soñ, maña olğan sayğısını coydı. Saña ve maña RABBİniñ közü doğru olsun.
     6– Mına, hızmetçiñ seniñ qoluñda, – dedi İbram Sareyge. – Onen ne isteseñ, onı yap.
     Sarey Hagarnı öyle azarlap başladı ki, tap Hagar ondan qaçıp ketti.7RABBİniñ Melegi onı sahradaki suv çoqrağı yanında taptı. Bu suv çoqrağı Şurğa ketken yolda yerleşken edi.8Melek ondan:
     – Hagar, Sareyniñ hızmetçisi! Sen qaydan keldiñ ve qayda ketesiñ? – dep soradı.
     – Men saibem olğan Sareyden qaçam, – dedi Hagar.
     9RABBİniñ Melegi oña:
     – Saibeñe qayt da, onıñ yapqanlarına sabır et, – dedi.
     10RABBİniñ Melegi oña daa böyle dedi:
     – Seniñ evlâtlarıñnı o qadar çoq eterim ki, tap onıñ miqdarını saymaqnıñ çaresi olmaz. 11Daa RABBİniñ Melegi oña böyle dedi:
     – Mına, sen yüklüsiñ. Sen oğlan bala tapacaqsıñ ve oña İsmail degen ad qoyacaqsıñ, çünki RABBİ seniñ çekken azabıñnı kördi.
     12O, kiyik eşek dayın olacaq:
          o, er keske qarşı –
          er kes de oña qarşı olacaqtır.
     O, ağalarınen duşmanlıqta yaşaycaq.
     13Onen laqırdı etken RABBİge Hagar El-Roi degen ad berdi. O: "Kerçekten de men mında meni Körgenni kördim", – dedi.14Onıñ içün bu çoqraq Beer-Lahay-Roi dep adlana. O, Kadeş ve Bered arasında yerleşkendir.
     15Hagar İbramğa oğlan bala taptı, ve İbram oña, Hagardan olğan oğluna, İsmail degen ad berdi.16Hagar İbramğa İsmailni tapqanda, İbram 86 yaşında edi.
16:‎11 -
İsmail – qadimiy yeudiy tilinde "İşmael", "Alla eşite" manasını añlata.

16:‎13 -
El-Roi – qadimiy yeudiyce "meni körgen Alla" manasını añlata.

16:‎14 -
Beer-Lahay-Roi – qadimiy yeudiyce "Ebediy Yaşağannıñ ve meni Körgenniñ quyusı" manasını añlatta.

İbram Luttan ayırıla-Tora-Bereşit-Başlanuv

İbram Luttan ayırıla
     1     Mısırdan İbram qadınınen ve malı-mülkünen Negevge qayttı. Olarnen beraber Lut da qayttı.2Endi İbram em malğa, em kümüşke, em altınğa pek zengin edi. 3Negevden o, Bet-Elgece, Bet-El ve Ay şeerleri arasında yerleşken, evel çadırlarnı qoyğan ve qurbanlıq qurğan yerinece köçip bardı. Anda o, RABBİge dua yaptı.
     5İbramnen beraber köçip yürgen Lutnıñ da öz qoy-eçkileri, tuvarları ve çadırları bar edi.6Mal-mülkleriniñ çoqluğı ve yaşamaq içün yerniñ azlığı sebebinden, olar beraber yaşap olamay ediler.7İbram ve Lutnıñ çobanları arasında davalar başlandı. O zaman bu yerde hanaanlılar ve perizliler yaşamaqta ediler.
     8İbram Lutqa:
     – Bizim aramızda ve çobanlarımıznıñ arasında dava olmasın, çünki biz tuvğanmız!9Butün topraq közüñ ögündedir. Kel, sen menden ayırıl. Eger sen solğa ketseñ, men oñğa yol alırım, sen oñğa yol alsañ, men solğa keterim, – dedi.
     10Lut, çevre-çetine baqıp, bütün İordan vadiyi Tsoar şeerine qadar Rabbiniñ bağçasına oşağanını ve Mısır toprağı dayın suvğa toyğanını abayladı. Bu vaqia, RABBİ Sodom ve Gomora şeerlerini yoq etmezden evel olğandır.11Lut İordan vadiyini saylap aldı ve şarq tarafqa yönedi. İşte, olar taraf-taraf kettiler.12İbram Hanaan toprağında yerleşti; Lut ise vadiy şeerlerinde yaşap başladı. O, Sodom şeerine yetmezden çadırlarını yerleştirdi.13Sodom sakinleri ise ziyade qara yürekli adamlar ediler. Olar RABBİniñ közlerinde çoq güna qazana ediler.







İbram Mısırda-Tora-Bereşit-Başlanuv


İbram Mısırda
     10O zamanda memlekette açlıq edi. Memlekette açlıq ağır olğanı sebebinden, İbram, yaşamaq içün, Mısırğa ketti.
     11Mısırğa yaqınlaşqanda ise, o, apayı Sareyge böyle dedi:
     – Sen dülber apay olğanıñnı men bilem.12Mısırlılar seni körip: "Bu onıñ apayıdır", – derler, meni öldürirler, seni ise sağ qaldırırlar.13Sen, maña yahşı olsun ve seniñ yardımıñnen canım qurtulsın deseñ, olarğa qız qardaşım olğanıñnı ayt.
     14İbram Mısırğa kelgen soñ, mısırlılar Sarey pek dülber olğanını kördiler.15Fıravunnıñ başlıqları da Sareyni körip, onı fıravunğa maqtadılar, ve Sarey fıravunnıñ sarayına alınğan edi.

12:‎10 -
Mısır – Yegipet memleketi.

16Sareyniñ manaçığınen İbramnıñ işleri yahşı yüre ediler: onıñ em qoy-eçkileri, em tuvarları, em eşekleri, em hızmetçi qızları ve qulları, em develeri bar ediler.17Amma RABBİ İbramnıñ apayı olğan Sarey içün fıravunnıñ başına ve onıñ evine müşkül belâlar yiberdi.18Fıravun İbramnı çağırttı ve oña böyle dedi:
     – Seniñ mennen yapqanıñ nedir? Ne içün Sarey seniñ apayıñ olğanını aytmadıñ maña?19Ne içün sen: "O, menim qız-qardaşım ola", – dediñ? Bunıñ içün men onı özüme apay etip aldım. Endi mına seniñ apayıñ, al onı da, ket.
     20Fıravun adamlarına İbramnıñ aqqında emir berdi, ve olar onı apayınen ve bütün mal-mülkünen beraber yiberdiler.