Qaraim languages and literatures and Karaism

Qaraim languages and literatures and its Archive Blog Qaraim Tili

QARAIM LANGUAGES AND LITERATURES ONLY

The Qaraim (Karaites) are a religious and cultural group made up of individuals who adhere to the tenets of the Old Testament of the Hebrew Scriptures alone. Their ethnic and religious roots have been a subject of ongoing discussions to the present day.

Over the centuries they have developed their own spiritual and secular literature, creating their own distinct dialects apart from the standard forms of the languages in the areas in which they've lived.

The question is still open as to whether these dialects can be considered independent languages, since they have their own written traditions. These dialects include: Qaraite Hebrew of Constantinople, Qaraite Turkic (several dialects of Crimea, Lithuania, Ukraine), Qaraite Arabic, Qaraite Aramaic, Qaraite Greek of Turkey and the Qaraite Persian dialects.

The number of literary works written in these dialects is enormous, and has hardly been explored. Due to the efforts of their religious opponents, such as the Pharisees, the Qaraim were labeled as an insignificant and unimportant sect.

Since the discovery of the Cairo Geniza, the Dead Sea Scrolls and the Avraham Ben Shemuel Firkovich collections, anthropologists and lingusts no longer consider the Qaraim as such anymore. Qaraim studies have become a hot topic in academic circles, but despite this recent revival of interest in the Qaraim, the linguistic and literary aspect of Qaraim culture remains largely unexamined. This blog is focused SOLELY upon research involving the examination and restoration of the LANGUAGES and LITERATURES of Qaraim.

Thursday, October 25, 2012

Ademniñ evlâtları-Tora-Bereşit-Başlanuv


Ademniñ evlâtları
     1     Mına, Ademniñ evlâtları aqqında kitap.
     Alla adamnı yaratqanda, onı Allağa oşatıp yasadı.2O, olarnı er kişi ve qadın olaraq yarattı ve olarnı bağışladı. Olarnı yaratqan künü O, olarğa "adam" degen ad qoydı.
     3Adem 130 yaşında olğanda, onıñ özüne ve qıyafetine oşağan oğlu oldı. O, oğluna Şet degen ad qoydı.4Şet doğğan soñ, Adem daa 800 yıl yaşadı, ve onıñ daa oğulları ve qızları bar edi.5Adem episi olıp 930 yıl yaşadı, soñ o keçindi.
     6Şet 105 yaşında olğanda, onıñ Enoş degen oğlu oldı.7Enoş doğğan soñ, Şet 807 yıl yaşadı, ve onıñ daa oğulları ve qızları bar edi.

4:‎25 -
Şet – "Şet" degen qadimiy yeudiy adınıñ aytıluvı "şat" (bermek, bahşış bermek) yeudiy sözüniñ aytıluvına oşay. 

 8Şet episi olıp 912 yıl yaşadı, soñ o keçindi.
     9Enoş 90 yaşında olğanda, onıñ Kenan degen oğlu oldı.10Kenan doğğan soñ, Enoş 815 yıl yaşadı, ve onıñ daa oğulları ve qızları bar edi.11Enoş episi olıp 905 yıl yaşadı, soñ o keçindi.
     12Kenan 70 yaşında olğanda, onıñ Mahalalel degen oğlu oldı.13Mahalalel doğğan soñ, Kenan 840 yıl yaşadı, ve onıñ daa oğulları ve qızları bar edi.14Kenan episi olıp 910 yıl yaşadı, soñ o keçindi.
     15Mahalalel 65 yaşında olğanda, onıñ Yered degen oğlu oldı.16Ered doğğan soñ, Mahalalel 830 yıl yaşadı, ve onıñ daa oğulları ve qızları bar edi.17Mahalalel episi olıp 895 yıl yaşadı, soñ o keçindi.
     18Ered 162 yaşında olğanda, onıñ Hanoh degen oğlu oldı.19Hanoh doğğan soñ, Yered 800 yıl yaşadı, ve onıñ daa oğulları ve qızları bar edi.20Ered episi olıp 962 yıl yaşadı, soñ o keçindi.
     21Hanoh 65 yaşında olğanda, onıñ Metuşelah degen oğlu oldı.22Metuşelah doğğan soñ, Hanoh Allanıñ yüzü ögünde 300 yıl yaşadı, ve onıñ daa oğulları ve qızları bar edi.23Hanoh episi olıp 365 yıl yaşadı.24Hanoh Allanıñ yüzü ögünde yaşay edi, soñ o, yoq oldı, çünki Alla onı Özüne aldı.
     25Metuşelah 187 yaşında olğanda, onıñ Lameh degen oğlu oldı.26Lameh doğğan soñ, Metuşelah 782 yıl yaşadı, ve onıñ daa oğulları ve qızları bar edi.27Metuşelah episi olıp 969 yıl yaşadı, soñ o keçindi.
     28Lameh 182 yaşında olğanda, onıñ oğlu oldı.

29Lameh dedi: "RABBİ qarğağan topraqtan o, bizge işimizden ve qollarımıznıñ ağır hızmetinden raatlıq berer", ve oña Nuh degen ad qoydı.
     30Nuh doğğan soñ, Lameh 595 yıl yaşadı, ve onıñ daa oğulları ve qızları bar edi.31Lameh episi olıp 777 yıl yaşadı, soñ o keçindi.
     32Nuh 500 yaşında olğanda, onıñ üç oğlu oldı: Şem, Ham ve Yafet. 



Şet ve Enoş-Tora-Bereşit-Başlanuv


Şet ve Enoş
     25Adem kene apayınen yattı. O, oğlan bala taptı ve, "Hain öldürgen Habilniñ yerine Alla maña başqa bala berdi", dep, onıñ adını Şet qoydı.26Şetniñ de oğlu oldı. Şet oña Enoş degen ad qoydı.
     O zamandan başlap, RABBİge dua etip başladılar.

Hainniñ evlâtları-Tora-Bereşit-Başlanuv


     17Hain öz apayınen yattı. Apayı yükke qalıp, Hanohnı doğdı. Soñ Hain şeer qurdı ve o şeerni oğlunıñ adınen – Hanoh – dep adlandırdı.18Hanohnıñ İrad degen oğlu oldı. İradnıñ – Mehuyael, Mehuyaelniñ – Metuşael, Metuşaelniñ ise Lameh degen oğlu oldı.19Lameh özüne eki apay aldı: birisiniñ adı Ada edi, ekincisiniñ – Tsilla.20Ada Yavalnı doğdı; o, çadırlarda yaşağan ve çobanlıq etken adamlarnıñ babası-dedesi oldı.21Âvalnıñ Yuval degen qardaşı bar edi; o, qaval ve santır çalğan episiniñ babası-dedesi oldı.22Tsilla ise Tuval-Qainni doğdı; o, demirci edi, baqır ve demirni döge edi. Tuval-Qainniñ Naama degen qız qardaşı bar edi.

 23Lameh öz apaylarına böyle dedi:
     – Ada ve Tsilla, aytqanımnı diñleñiz.
          Lamehniñ apayları, sözlerime qulaq asıñız:
     Eger aqay meni yaralasa, onı öldüririm,
          oğlan ursa eger, onı da öldüririm!
     24Eger Hain içün yedi qat aqtıman alınsa,
          Lameh içün yetmiş kere yedi qat aqtıman alınacaqtır.

Bereşit-Başlanuv-Tora-Hain ve Habil


Hain ve Habil
     1     Adam öz apayı Avanen yattı. Ava yükke qalıp, Hainni doğdı ve:
     – Men adamnı RABBİden mülk kibi aldım! – dedi.
     2Soñ daa onıñ qardaşını Habilni doğdı. Habil qoy-eçki baqa edi, Hain ise topraqnı işley edi.
     3Bir qaç vaqıt keçken soñ, Hain topraqnıñ mahsullarından RABBİge bahşış berdi.4Habil de öz sürüsiniñ birinci doğğan, eñ yahşı ve semiz qoy-eçkilerinden ketirdi. RABBİ Habilni ve onıñ bahşışını alğışladı.


3:‎20 -
Ava – qadimiy yeudiy sözü "Havva" (Ava) "hay" (yaşayış) sözünden kelip çıqtı.

3:‎24 -
Keruvlar – Allağa hızmet etken kökteki mahlüqlar.

4:‎1 -
Hain – qadimiy yeudiy adı "Kain"niñ aytıluvı "kana" (mülk almaq) sözüniñ aytıluvına oşay. 


5Hainni ve onıñ bahşışını ise alğışlamadı. Hain pek açuvlandı, onıñ çırayı bozuldı.
     6– Sen ne içün açuvlandıñ? – dep soradı RABBİ Hainden. – Ne içün çırayıñ bozuldı?7Âhşılıq yapsañ eger, başıñnı kötermeysiñmi? Yahşılıq yapmasañ eger, bosağañnıñ yanına güna yatmaqtadır. O, seni istey, sen ise onıñ efendisi ol.
     8Soñ Hain öz qardaşı Habilnen laf etti. Olar tarlada olğanda, Hain öz qardaşı Habilge qarşı çıqıp, onı öldürdi.
     9RABBİ Hainden:
     – Seniñ qardaşıñ Habil qayda? – dep soradı.
     – Bilmeyim, – dedi Hain. – Men ne, öz qardaşıma qaravulımmı?
     10Soñ RABBİ dedi:
     – Ne yaptıñ sen? Qardaşıñ qanınıñ sesi topraqtan Maña qıyamet qopara.11Endi sen lânetsiñ, qoluñdan tökülgen qardaşıñnıñ qanını qabul etken topraqtan sen red etilgensiñ.12Topraqnı işlegeniñde, topraq saña öz küçüni başqa bermeycek. Sen yer yüzünde dolaşqan qaçaq olacaqsıñ.
     13Hain RABBİge:
     – Cezam kötergisiz.14Mına şimdi Sen meni topraqtan quvasıñ. Seniñ yüzüñden men saqlanırım ve yer yüzünde dolaşqan qaçaq olurım. Kim maña rastkelse, meni öldürir, – dedi.


5RABBİ oña:
     – Kim Hainni öldürse, onıñ aqtımanı yedi qat alınacaqtır, – dedi.
     RABBİ, Hainge rastkelgen iç bir kim onı öldürmesin dep, oña nişan qoydı.16Soñ Hain RABBİniñ yüzü ögünden ketip, Edemden şarqta yatqan Nod memleketinde yerleşti. 



Bereşit-Tora-Başlanuv-Rabbi Ademni ve Avanı Eden bağçasından quvalay


Rabbi Ademni ve Avanı Eden bağçasından quvalay
     22RABBİ dedi ki:
     – Adam, Men dayın, yahşılıqnen yamanlıqnı ayırıp tanığan oldı. Barıp da, adam qolunı uzatıp, ömür tereginden mahsul aşap, ebediyen yaşap başlamağaydı.
     23Ve RABBİ Edem bağçasından adamnı quvaladı. Barsın, özü asıl olunğan topraqnı işlep baqsın.24Adamnı quvalağan soñ, RABBİ Edem bağçasınıñ yanındaki, şarqtaki ömür teregine alıp barğan yolnı qorçalamaq içün Keruvlarnı ve episi taraflarğa urğan ateşli qılıçnı qoydı.

Bereşit-Başlanuv-Allanıñ Cezası


Allanıñ cezası
     14RABBİ yılanğa:
     – Yapqan işiñ içün sen lânet olacaqsıñ, dünyadaki bütün ev ve kiyik ayvanlardan red etileceksiñ! Sen qursaq üstünde süyrekleneceksiñ ve ömür-billâ toz aşaycaqsıñ.
     15Sen ve Ademniñ apayı biri-biriñizni körmege közüñiz olmaycaq. Seniñ balañ ve apaynıñ balası biri-birine er vaqıt duşman olacaqlar. Apaynıñ oğlu başıña ücüm etecektir, sen ise onıñ tabanına ücüm eteceksiñ, – dedi.
     16Apayğa RABBİ:
     – Yüklü olğan vaqtıñnı ziyade dertli etecegim. Qıynalıp bala tapacaqsıñ. Sen aqayıñnı arzulaycaqsıñ, amma o, seniñ efendiñ olacaqtır, – dedi.
     17Adamğa ise RABBİ:
     – Apayıñnı diñlegeniñ içün ve Men, ondan mahsul aşama dep, yasaq etken terekten aşağanıñ içün, yer yüzü seniñ içün lânet olsun! Şimdi ise ömür-billâ çekişip, dertnen aşaycaqsıñ.18Er yüzü saña tikenli çalı östürecek, ve sen tarladaki ötnen keçineceksiñ.


19Qan-teriñe batıp özüñe niymet qazanacaqsıñ. Ahır-soñu, sen qara yerden alınıp, qara yerge keri kireceksiñ. Çünki sen tozsıñ, tozğa da çevirileceksiñ, – dedi.
     20Adam öz apayına Ava degen ad berdi, çünki o, episi yaşağan adamlarnıñ anası olacaq edi.
     21RABBİ ise, teriden urba yapıp, olarnı kiyindirdi.

Bereşit-Başlanuv-Adamnıñ ilk günası


Adamnıñ ilk günası
     1     RABBİ yaratqan bütün tarla ayvanlarından yılan eñ ayneci edi. Yılan apaydan:
     – Bu bağçanıñ bir türlü mahsulını aşamağa Alla sizge razılıq bermegeni doğrumı? – dep soradı.2Apay:
     – Bizge mahsullarnı aşamağa mümkün, – dep cevap qaytardı.3– Amma Alla bizge: "Ölmemek içün, yalıñız bağçanıñ ortasında turğan terekteki mahsullarnı aşamañız ve toqunmañız bile oña", – dedi.
     4– Olmaycaq şey! Ölmezsiñiz, – dedi yılan.
5– Anca Alla bile ki, siz olarnı aşağan künü közleriñiz açılıp, yahşılıqnen yamanlıqnı ayırıp tanığan Alla dayın olacaqsıñız.
     6Apay bu terekniñ mahsulları aşqa lâyıq, güzel, közge yahşı körüngenini ve bilgi vade bergenini kördi. O, mahsulnı üzdi ve aşadı. O mahsuldan yanında olğan aqayına da berdi. Aqayı da aşadı.7Olarnıñ közleri açıldı, ve olar, biri-biriniñ çıplaq olğanlarını körip, incir yapraqlarından özlerine bel quşanmaları yaptılar.
     8Aqşam salqını tüşkeninen, Adem apayınen RABBİniñ bağça boylap yürgenini eşittiler ve, RABBİ olarnı körmesin dep, terekler artına saqlandılar.9RABBİ adamnı çağırıp, ondan:
     – Qaydasıñ? – dep soradı.
     10– Men Seniñ bağça boylap yürgeniñni eşittim ve çıplaq olğanım içün qorqıp saqlandım, – dep cevap qaytardı adam.
     11– Sen çıplaq olğanıñnı saña kim ayttı? – dep soradı RABBİ. – Sen, Men mahsullarını aşamağa yasaq etken terekten aşamadıñmı?
     12– Sen bergen apayıñ o mahsullarnı maña berdi, ve men aşadım, – dedi adam.
     13RABBİ apaydan:
     – Ne yaptıñ sen?! – dep soradı. Apay:
     – Meni yılan aldatıp yoldan urdı, ve men aşadım, – dep cevap qaytardı.