Qaraim languages and literatures and Karaism

Qaraim languages and literatures and its Archive Blog Qaraim Tili

QARAIM LANGUAGES AND LITERATURES ONLY

The Qaraim (Karaites) are a religious and cultural group made up of individuals who adhere to the tenets of the Old Testament of the Hebrew Scriptures alone. Their ethnic and religious roots have been a subject of ongoing discussions to the present day.

Over the centuries they have developed their own spiritual and secular literature, creating their own distinct dialects apart from the standard forms of the languages in the areas in which they've lived.

The question is still open as to whether these dialects can be considered independent languages, since they have their own written traditions. These dialects include: Qaraite Hebrew of Constantinople, Qaraite Turkic (several dialects of Crimea, Lithuania, Ukraine), Qaraite Arabic, Qaraite Aramaic, Qaraite Greek of Turkey and the Qaraite Persian dialects.

The number of literary works written in these dialects is enormous, and has hardly been explored. Due to the efforts of their religious opponents, such as the Pharisees, the Qaraim were labeled as an insignificant and unimportant sect.

Since the discovery of the Cairo Geniza, the Dead Sea Scrolls and the Avraham Ben Shemuel Firkovich collections, anthropologists and lingusts no longer consider the Qaraim as such anymore. Qaraim studies have become a hot topic in academic circles, but despite this recent revival of interest in the Qaraim, the linguistic and literary aspect of Qaraim culture remains largely unexamined. This blog is focused SOLELY upon research involving the examination and restoration of the LANGUAGES and LITERATURES of Qaraim.

Thursday, October 25, 2012

Bereşit-Başlanuv-Alla Dünyanı Yarata


Alla dünyanı yarata
     1     Başta Alla köklerni ve yerni yarattı.2Er yüzü şekilsiz ve boş edi, terenlikni qaranlıq qaplay edi, ve Allanıñ Ruhu suvlarnıñ üstünden uçıp yüre edi.
     3Soñ Alla dedi:
     – Yarıq olsun!
     Ve yarıq oldı.4Alla yarıqnıñ nasıl yahşı olğanını kördi. Soñ Alla onı qaranlıqtan ayırdı.5Alla yarıqnı "kündüz", qaranlıqnı ise "gece" dep adlandırdı. Aqşam tüşti, saba açıldı – bu, bir kün sayıldı.
     6Soñ Alla dedi:
     – Suvlarnıñ arasında qubbe olsun, ve o, suvlarnı suvlardan ayırsın.
     7Alla qubbeni yarattı ve qubbe tübündeki suvlarnı qubbe üstündeki suvlardan ayırdı. Öyle de oldı.8Alla qubbeni "kök" dep adlandırdı. Aqşam tüşti, saba açıldı – bu, ekinci kün edi.
     9Soñ Alla dedi:
     – Kökler tübündeki suvlar bir yerge toplansınlar, ve quru topraq peyda olsun.
     Öyle de oldı.
10Alla topraqnı "yer" dep adlandırdı, suv toplamını ise "deñiz" dep adlandırdı. Alla bunı nasıl yahşı olğanını kördi.
     11Soñ Alla dedi:
     – Yer ösümliklerni: urluğını bergen otlarnı ve çeşitine köre urluğı içinde olğan mahsul bergen meyva tereklerini yer üstünde östürsin.
     Öyle de oldı.12Er ösümliklerni: çeşitine köre urluğını bergen otlarnı ve çeşitine köre urluğı içinde olğan mahsul bergen tereklerni östürdi. Alla bunı nasıl yahşı olğanını kördi.13Aqşam tüşti, saba açıldı – bu, üçünci kün edi.
     14Soñ Alla dedi:
     – Kök qubbesinde yarıq menbaları peyda olsunlar. Olar kündüzni geceden ayırsınlar ve zamanlarnı, künlerni ve yıllarnı belgilesinler.15Olar yer yüzüni yarıqlatmaq içün, kök qubbesinde yarıq menbaları olsunlar.
     Öyle de oldı.16Alla eki balaban yarıq menbası yarattı: künniñ sabısı olsun dep, balabanca yarıq menbasını, geceniñ sabısı olsun dep, ufaqça yarıq menbasını, ve yıldızlarnı yarattı.17Er yüzüni yarıqlatmaq, kündüz ve geceni idare etmek ve yarıqnı qaranlıqtan ayırmaq içün, Alla olarnı kök qubbesine qoydı. Alla bunı nasıl yahşı olğanını kördi.19Aqşam tüşti, saba açıldı – bu, dörtünci kün edi.


 20Soñ Alla dedi:
     – Suv tiri canlarğa, mahlüqlarğa tolsun, ve quşlar kök qubbesinde yer yüzü üstünden uçsunlar.
     21Alla balaban deñiz ajderhalarını, suvda tolu olğan çeşitine köre er bir süyrelip yürgen tiri canlarnı ve soyuna köre çeşit türlü qanatlı quşlarnı yarattı. Alla bunı nasıl yahşı olğanını kördi.22Alla olarnı:
     – Çoq balalar doğıp çoqlaşıñız, deñizdeki suvlarnı toldurıñız. Uçqan mahlüqlar ise yer yüzünde çoqlaşsınlar, – dep bağışladı.23Aqşam tüşti, saba açıldı – bu, beşinci kün edi.
     24Son Alla dedi:
     – Çeşitine köre tiri can: soylarına köre ayvanlar, süyrelip yürgen mahlüqlar ve yer yüzündeki kiyik ayvanlar yer içinden çıqsınlar.
     Öyle de oldı.25Alla yer yüzündeki kiyik ayvanlarnı soylarına köre, ev ayvanlarını soylarına köre ve yer yüzündeki episi süyrelip yürgen mahlüqlarnı soylarına köre yarattı. Alla bunı nasıl yahşı olğanını kördi.
     26Soñ Alla dedi:
     – Bizim qıyafetimizge köre ve Bizge oşağan adamnı yasayıq. Olar deñizdeki balıqlarğa, köklerdeki quşlarğa ve ayvanlarğa – bütün yer yüzüne ve yer yüzünde bütün süyrelip yürgen mahlüqlarğa padişalıq etsinler.
     27Alla Özüniñ qıyafetine köre adamnı yarattı, onı Allanıñ körünişine köre yarattı: olarnı er kişi ve qadın kişi olaraq yarattı.


28Alla olarnı bağışladı. Alla olarğa böyle dedi:
     – Çoq balalar doğıp çoqlaşıñız, yer yüzüni toldurıñız ve onı özüñizge boysundırıñız. Deñizdeki balıqlarğa, köklerdeki quşlarğa ve yer yüzünde yürgen er bir mahlüqlarğa ve ayvanlarğa padişalıq etiñiz.
     29Alla dedi:
     – Sizge aş olsun dep, Men bütün yer yüzünde olğan, urluğını bergen episi otlarnı sizge berdim, mahsul içindeki urluğı olğan episi tereklerni de berdim.30Er yüzündeki episi ayvanlarğa, köklerdeki episi quşlarğa ve yer yüzünde süyrelip yürgen episi mahlüqlarğa, – içinde tiri canı olğan episine ise Men bütün yeşil ösümliklerni aşamaq içün berdim.
     Öyle de oldı.31Soñ Alla Özü yaratqan er bir şeyge baqtı, ve o, kerçekten de pek yahşı edi.
     Aqşam tüşti, saba açıldı – bu, altıncı kün edi.


2 - Glava

     1Boyle etip, kökler ve yer, ve yaratmalarnıñ bütün safı yasalıp bitken ediler.


2Edinci kününe Alla Özüniñ yapqan işlerini bitirgen edi. Yedinci künü de O, Özüniñ yapqan episi işlerinden raatlandı.3Alla yedinci künni bağışladı ve onı ayırdı, çünki bu künü O, Özü yaratqan ve yapqan episi işlerinden raatlandı.














Bereşit-Başlanuv-Eden Bağçası


Edem bağçası
    
 4Mına, kökniñ ve yerniñ yaratılğan vaqtında olarnıñ nesili.
     RABBİ yer yüzü ve kökni yaratqanda,5er yüzünde ne bir tarla çalısı, ne bir tarla otu bar edi. Çünki RABBİ yer yüzüne daa yağmur yağdırmağan edi, ve topraqnı baqmaq ve işlemek içün adamlar yoq edi.6Âlıñız yer içinden çıqqan derya yer yüzüni suvğa toydura edi.
     7RABBİ topraq tozundan adamnı yaratıp, burnunıñ teşiklerine yaşayış nefesini üfürip kirgizdi, ve adam tiri can oldı.8RABBİ şarqta olğan Edemde bağça östürip, anda Özü yaratqan adamnı yerleştirdi.9Bağçada RABBİ çeşit türlü közge güzel ve aşqa lâyıq mahsulları olğan tereklerni östürdi. Daa bağçada ömür teregini ve yahşılıqnen yamanlıqnı ayırıp tanıtqan teregini saçtı.
     10Edemden derya aqıp çıqa ve bağçanı suvğa toydura edi. Bu derya dört özenge bölüne edi.11Olardan biri Pişon dep adlana edi. O, altını olğan Havila memleketiniñ çetinden aylanıp aqa edi.

12O memleketteki altın yahşıdır. Anda daa bedolah ve şoham degen qıymetli taş bardır.13Ekinci özen Gihon dep adlana edi. O, Kuş memleketi boyu aqa edi.14Uçünci özenniñ adı – Hiddekel. O, Aşşurnıñ şarq tarafına aqmaqtadır. Dörtünci özen – Firattır.15Edem bağçasınıñ toprağını baqıp-işlep, saqlap-qorçalamaq içün, RABBİ adamnı alıp, Edem bağçasına yerleştirdi.
     16RABBİ adamğa:
     – Bağçada olğan er bir tereginiñ mahsulından saña alıp aşamaq mümkün.17Lâkin yahşılıqnen yamanlıqnı ayırıp tanıtqan tereginden aşamaqnı Men saña yasaq etem. Çünki şu terekten mahsul aşağan künü öleceksiñ, – dep emir etti.
     18RABBİ Öz-Özüne:
     – Adamğa yañğızlıq yaraşmaz. Men oña kelişken bir yardımcı yaratayım, – dedi.
     

 19RABBİ çeşit türlü ayvanlarnı ve quşlarnı topraqtan yaratıp, adam olarğa nasıl adlar qoyacağını baqmaq içün, onıñ aldına ketirdi. Adam ayvanlarğa nasıl ad bergen olsa, olarnıñ adı öyle de qaldı.20Butün ev ayvanlarına, bütün kök quşlarına, bütün kiyik ayvanlarğa adam ad qoydı, amma olarnıñ arasından özüne kelişken yardımcı tapalmadı.
     21O vaqıt RABBİ adamnı qattı yuquğa daldırıp, qaburğalarınıñ birini aldı ve o yerni vucutnen qapattı.22Şu qaburğadan RABBİ qadınnı yarattı ve adam aldına ketirdi.23Adam:
     – Bu, menim kemigimden qopqan kemiktir, can-cigerimden qopqan parçamdır, ve aqaydan alınğanı içün, apay dep adlanacaq o, – dedi.
     24Şu sebepten aqay, ana-babasını qaldırıp, apayına yapışa, ve olar bir vucut olalar.
     25Olar ekisi: em Adem, em onıñ apayı çıplaq olıp da, utanmay ediler. 


Wednesday, October 10, 2012

80 Yıl Sonra Kırım'ın Başkenti Simferopol(Akmescit) şehrinde Karay Kaalı Sukkot için İbadete izin verildi.


Yakın zamanda Dua Kırım Başkentinde icra edildi.

7 Ekim'de Kırım Başkenti Simferopol şehrinde 80 yıl önce Sovyet rejimi tarafından kapatılan ve devletleştirilen Karay Kaalı'nda 80 sene sonra ibadet için açıldı. Karaylar adlı Karay Dini Cemaati Başkanı Vyaçeslav Lebedev Sukkot Bayramı için ibadete açıldığını söyledi..

Tefila(Dua) Tarihi Kaalın 3.katında gerçekleştirildi.

Tabii ki bu oda Dua için uygun ve hazır değildi. Günışığı biraz vardı, aydınlatma yeterli değildi
Gerçek bir Karay Kaalıydı Altar'ın duvarı güneye dönüktü dedi Karay Dini Cemaati Başkanı.

Bilindiği gibi Simferopol(Akmescit) Kaalo 19.yy inşa edildi ve 1930'dan beri kapatılmıştır. Karay Dini Cemaati binayı tekrar geri almaya çalışmaktadır.





http://crimea.vgorode.ua/news/139817/

Çom Ha Şevii-Tsom Ha Şevii-Yedinci Ayın Orucu

Çom Ha Şevii-Tsom Ha Şevii-Yedinci Ayın Orucu-11.10.2012
Çom Ha-Şevi’i (yedinci ayın orucu) yedinci ayın 24.gününde (Babilliler-Bavel Tişrei derler)
Nehemia 9:1-10:40 yazılı olduğu gibi:
 Veyom Eserim VeArba’ah LaHodeş  Haze  Ne’esefu  Veney-Yisra’el BeÇom Uvsakkim veAdama Aleyhem…..
Aynı ayın yirmi dördüncü günü İsrailliler toplandı. Hepsi oruç (Çom) tutmuş, çul kuşanmış başına toprak serpmişti.

İsrail halkıyla Levililer, buğdaydan, yeni şaraptan, zeytinyağından verilen armağanları, tapınak eşyalarının, kâhinlerin, tapınak kapı nöbetçilerinin ve ezgicilerin bulunduğu odalara koyacaklar. «Artık Tanrımız'ın Tapınağı'nı göz ardı etmeyeceğiz

Tuesday, September 11, 2012

Haham Avraham Ben Şemuel Firkoviç'in 225 Doğum Günü

Ukraynanın Kırım Bölgesi Bahçesaray şehrinde Karay Tarihinin büyük alimlerinden Haham Avraham Ben Şemuel Firkoviç'in 225. Doğum günü kutlandı. Kırım'ın çeşitli şehirlerinden Karay Cemaatleri Liderleri ve ileri gelenleri anma gününe iştirak 
ettiler. Karay Hahamları ve Cemaat İleri Gelenlerinden  David El, Hacı David Tiryaki, Sergey Şaytanov, Aleksandr Cuba, Leonid İlçenko, Raisa Davleta Babacan, Anna Polkanova, Aleksandr Fomiçev iştirak ettiler. Bahçesaray Sanat ve Kültür Merkezinde anma merasimi yapıldı. Karay Kaalında Zeher okunmasının ardından Hahamlar, Cemaat ileri gelenleri ve maaminler Haham Avraham Ben Şemuel Firkoviç'in evini ve kabrini ziyaret edip çiçek koydular. 


Menuhato Be-Gan Eden













Wednesday, August 22, 2012

Kutsal Topraklardaki Karay Cemaati Dini Konseyinin 304. Ay Döngüsü 16.yıla göre tayin ettiği 5773 (2012-2013) yılı Dini Bayram ve Oruç Günleri Listesi

Kutsal Topraklardaki Karay Cemaati Dini Konseyinin 304. Ay Döngüsü 16.yıla göre tayin ettiği 5773 (2012-2013) yılı Dini Bayram ve Oruç Günleri Listesi


Roş Haşana-Yom Terua-Bıtgı Künü(Yeni Yıl)         18.09.2012
Yom Kippur (Kefaret Günü)-Boşatlıh                      27.09.2012
Sukkot-Alaçıh Hıcı-Orah Toyu                                  02.10.2012
Şemini Açeret                                                            09.10.2012
Çom Şevii-Oruç                                                          11.10.2012
Tevet Ay’ının 10.günü Orucu                                   24.12.2012
Purim-Kınış 1.Gün                                                      25.02.2013
Roş Hodeş Nisan (Karai-Yılbaşı)                               13.03.2013
Layla Seder-Pesah Seder Gecesi                              26.03.2013
Pesah-Tımbıl Hıccı 1.Gün                                          27.03.2013
Yom Hanafat Ha’Omer                                              30.03.2013
Şevii Aseret-Pesah 7.Gün                                         02.04.2013
Holokost Anma Günü-Yom Azikaron LeŞoa            08.04.2013
Şavuot-Aftalar Hıcı                                                    19.05.2013
Çom Revii-Revii Orucu                                              18.06.2013
Çom Hamişi-Hamişi Orucu                                        16.07.2013
Çom Eyha-Eyha Orucu                                               19.07.2013
Roş Haşana-Yom Terua-Yeni Yıl (5774 Yılı)            07.09.2013

Monday, July 23, 2012

Çom HaHamişi(Beşinci Ayın Orucu)-Tsom HaHamişi




Kadim Karay Geleneği ve Tanah'a göre Erev Şabat Gün Batımında, 20 Temmuzda, dördüncü ayın 29'uncu günü, yeni ayın ilk ışığı kutsal topraklarda ve diğer komşu ülkelerde gözlenemedi. Mosa’ei Şabbat gün batımı, 21 Temmuz, 3. ayın 30.gününde, Yeni Ay'ın ilk ışığı Kutsal Toprakların bir çok bölgesinde gözlendi, Pazar günü, 22 Temmuz, Roş Hodeş HaHamişi oldu [Beşinci Ayın Yeni Ayı] ve Pazar günü, 29 Temmuz, (Şabat'tan dolayı ertelendi) ve Perşembe, 31 Temmuz, Çom HaHamişi [Beşinci Ayın Oruç Günüdür).

İsraeldeki Moeçet Hahamim tarafından yeni uygulamaya konmuş daha önceden tespit edilmiş takvime göre(bu takvim Roş Hodeş'in yerkürenin herhangi bir yerinde Roş Hodeş'in gözlemlenmesini yeterli görmektedir ve kabul etmektedir. Çom HaHamişi 27 Temmuz ve Çom Asara BeAv 30 Temmuz 2012 tarihlerindedir.

Çom HaHamişi [Beşinci Ayın Orucu], beşinci ayın yedinci ve onuncu günlerinde (Babilliler tarafından Av denirdi), Tapınağın yıkılışı  ve geriye kalanların sürgünü anma, yazıldığı gibi:


 “UVaHodeş HaHamişi BeŞiv‘ah LaHodeş Hi’ Şenat Teşa‘-‘Esreh Şanah LaMelekh Nevukhadne’ssar Melekh-Bavel Ba’ Nevuzar’adan Rav-Tabbahim ‘Eved Melekh-Bavel Yeruşalayim. Wayyisrof Et-Beit-Ad.. WeEt-Beit HaMelekh WeEt-Kol-Battei Yeruşalayim WeEt-Kol-Beit Gadol Saraf BaEş. WeEt-Homot Yeruşalayim Saviv Natesu Kol-Heil Kasdim Aşer Rav-Tabbahim. WeEt Yeter Ha‘Am HaNiş’arim Ba‘Ir WeEt-HaNofelim Aşer Nafelu ‘Al-HaMelekh Bavel WeEt-Yeter HeHamon Heghlah Nevuzar’adan Rav-Tabbahim. Umidallat HaAres Hiş’ir Rav-Tabbahim LeKhoremim ULeYoghevim . . . .” 


[Beşinci ayın yedinci günü, Babil Kralı Nebukadnessar'ın krallığının on dokuzuncu yılında muhafız birliği komutanı ve Babil Kralı'nın danışmanı olan Nebuzaradan Yeruşalayim'e girdi. RAB'bin Tapınağı'nı, kral sarayını ve Yeruşalayim'deki bütün evleri ateşe verip önemli yerleri yaktı. Muhafız birliği komutanı önderliğindeki Kildan ordusu Yeruşalim'i çevreleyen surları yıktı.Komutan Nebuzaradan kentte sağ kalanları, Babil Kralı'nın safına geçmiş kaçakları ve artakalan halkı sürgün etti. Ancak bağcılık ve çiftçilik yapsınlar diye, bazı yoksul insanlara dokunmadı.. . . .] (Melakhim Beit [II Krallar] 25:8-21) ve 


UVaHodeş HaHamişi Be‘Asor LaHodeş Hi’ Şenat Teşa‘-‘Esreh Şanah LaMelekh Nevukhadne’ssar Melekh-Bavel Ba’ Nevuzar’adan Rav-Tabbahim ‘Amad LiFenei Melekh-Bavel BiYruşalayim. Wayyisrof Et-Beit-Ad.. . . . .


 [ Babil Kralı Nebukadnessar'ın krallığının on dokuzuncu yılında, beşinci ayın onuncu günü, muhafız birliği komutanı Babil Kralı'nın görevlisi Nebuzaradan Yeruşalayim'e girdi. RAB'bin Tapınağı'nı, sarayı ve Yeruşalim'deki bütün evleri ateşe verip belli başlı binaları yaktı. . . . .] (Yirmiyahu [Yeremya] 52:12-31).


Çom Mekubbal Kulehem
Orucınız Qabul bolsun.